HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dzierżoniów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy9109 mieszkańcówdochody własne 8517 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.16% do 0.82%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-12.48% do 36.24%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka148 291 zł133+2.7%19 694 zł71%-71 437 zł0.213
●RozwójProgramPodwyżka152 677 zł121+0.6%14 961 zł72%-66 704 zł0.263
Szeroki programBez zmianPodwyżka143 514 zł124+0.1%36 536 zł71%-70 275 zł0.319
●Bez zmianProgramPodwyżka156 813 zł109-1.3%10 485 zł73%-62 228 zł0.359
RozwójProgramBez zmian132 342 zł121+2.7%73 721 zł69%-69 878 zł0.362
●Szeroki programProgramBez zmian127 968 zł133+4.7%78 341 zł68%-74 597 zł0.366
RozwójBez zmianPodwyżka147 878 zł112-1.8%31 928 zł72%-65 567 zł0.389
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka139 402 zł116-1.3%48 733 zł70%-71 084 zł0.405
Bez zmianProgramBez zmian136 467 zł109+0.6%69 357 zł71%-65 416 zł0.405
Szeroki programBez zmianBez zmian123 779 zł124+2.2%95 049 zł68%-73 319 zł0.437
RozwójBez zmianBez zmian128 131 zł112+0.1%90 454 zł69%-68 626 zł0.462
RozwójWstrzymaniePodwyżka143 775 zł104-3.3%44 115 zł72%-66 366 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka161 175 zł96-3.5%5712 zł75%-57 454 zł0.483
RozwójProgramObniżka117 279 zł121+4.2%118 441 zł67%-72 222 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka151 993 zł100-3.8%27 575 zł73%-61 116 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian140 814 zł96-1.5%64 721 zł72%-60 660 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka121 396 zł109+2.2%114 085 zł68%-67 771 zł0.497
Szeroki programWstrzymanieBez zmian120 020 zł116+0.6%106 279 zł67%-74 050 zł0.507
●Szeroki programProgramObniżka112 913 zł133+6.3%123 051 zł65%-76 930 zł0.507
Bez zmianBez zmianBez zmian132 234 zł100-1.8%86 113 zł71%-64 188 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian124 381 zł104-1.3%101 674 zł68%-69 346 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka125 731 zł96-0.1%109 753 zł70%-63 028 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka109 162 zł124+3.7%138 541 zł65%-75 567 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka113 505 zł112+1.7%133 956 zł67%-70 884 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka147 898 zł92-5.2%39 752 zł72%-61 904 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka117 600 zł100-0.4%129 669 zł68%-66 457 zł0.595
Głębokie cięcieProgramBez zmian145 060 zł83-3.8%60 638 zł74%-56 022 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka156 329 zł87-5.9%22 952 zł75%-56 371 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian128 493 zł92-3.3%97 324 zł70%-64 899 zł0.614
OgraniczenieBez zmianBez zmian136 556 zł87-4.0%81 718 zł72%-59 461 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka105 666 zł116+2.2%149 049 zł64%-76 241 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka165 435 zł83-5.7%1131 zł78%-52 799 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka110 018 zł104+0.1%144 454 zł66%-71 548 zł0.633
Głębokie cięcieProgramObniżka129 968 zł83-2.3%105 717 zł72%-58 402 zł0.635
OgraniczenieBez zmianObniżka121 910 zł87-2.5%125 565 zł70%-61 743 zł0.663
Bez zmianWstrzymanieObniżka114 121 zł92-1.8%140 113 zł68%-67 110 zł0.678
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka152 245 zł79-7.3%35 116 zł75%-57 145 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian132 825 zł79-5.4%92 874 zł72%-60 158 zł0.708
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian140 778 zł74-6.2%77 695 zł74%-54 850 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka160 564 zł74-8.0%18 693 zł78%-51 743 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka118 442 zł79-4.0%135 998 zł70%-62 383 zł0.752
Głębokie cięcieBez zmianObniżka126 122 zł74-4.8%121 552 zł72%-57 145 zł0.753
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian137 058 zł66-7.6%88 842 zł74%-55 534 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka156 492 zł66-9.4%30 809 zł77%-52 504 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka122 664 zł66-6.2%131 975 zł72%-57 772 zł0.845

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 343 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.50 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 87% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.