HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dzierżoniów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy30 312 mieszkańcówdochody własne 7068 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.56% do 0.07%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.89% do 20.33%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka62 027 zł133-7.8%17 189 zł92%-18 117 zł0.261
●RozwójProgramPodwyżka66 097 zł121-9.6%12 798 zł96%-13 733 zł0.286
Szeroki programBez zmianPodwyżka59 888 zł124-10.1%21 736 zł92%-18 277 zł0.350
●Bez zmianProgramPodwyżka69 926 zł109-11.5%8655 zł98%-9597 zł0.367
RozwójProgramBez zmian53 854 zł121-7.8%32 600 zł88%-20 310 zł0.380
RozwójBez zmianPodwyżka63 940 zł112-11.9%17 402 zł95%-13 914 zł0.402
●Szeroki programProgramBez zmian49 794 zł133-5.9%36 867 zł84%-24 681 zł0.403
Bez zmianProgramBez zmian57 672 zł109-9.6%28 580 zł92%-16 187 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka57 459 zł116-11.5%25 824 zł89%-19 716 zł0.429
Szeroki programBez zmianBez zmian48 027 zł124-8.3%41 083 zł84%-24 625 zł0.457
RozwójBez zmianBez zmian52 069 zł112-10.1%36 837 zł88%-20 275 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka73 922 zł96-13.4%4276 zł99%-5226 zł0.484
RozwójProgramObniżka44 809 zł121-6.4%47 538 zł84%-25 161 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian61 655 zł96-11.6%24 354 zł96%-11 832 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka48 619 zł109-8.3%43 526 zł86%-21 048 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka67 751 zł100-13.7%13 314 zł98%-9798 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka61 519 zł104-13.2%21 480 zł94%-15 343 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian55 869 zł100-11.9%32 837 zł92%-16 172 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian45 823 zł116-9.6%44 824 zł84%-25 927 zł0.521
●Szeroki programProgramObniżka40 757 zł133-4.5%51 795 zł80%-29 522 zł0.527
OgraniczenieProgramObniżka52 592 zł96-10.3%39 311 zł92%-16 705 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian49 873 zł104-11.5%40 569 zł86%-21 567 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka43 298 zł112-8.7%51 334 zł84%-24 966 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka39 265 zł124-6.9%55 571 zł80%-29 307 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka47 091 zł100-10.6%47 343 zł86%-20 873 zł0.576
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka65 338 zł92-15.0%17 383 zł98%-11 217 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian65 551 zł83-13.7%20 380 zł98%-7580 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka71 726 zł87-15.6%9015 zł99%-5450 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian59 830 zł87-13.8%28 634 zł96%-11 840 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian53 681 zł92-13.2%36 560 zł91%-17 455 zł0.606
Szeroki programWstrzymanieObniżka37 228 zł116-8.3%59 048 zł79%-30 509 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka56 479 zł83-12.3%35 462 zł96%-12 464 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka77 831 zł83-15.4%0 zł100%-958 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka41 269 zł104-10.1%54 802 zł82%-26 158 zł0.620
OgraniczenieBez zmianObniżka51 043 zł87-12.5%43 160 zł91%-16 553 zł0.638
Bez zmianWstrzymanieObniżka45 069 zł92-11.9%50 802 zł85%-22 056 zł0.657
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka69 323 zł79-16.9%13 082 zł99%-6856 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian57 653 zł79-15.1%32 346 zł95%-13 111 zł0.696
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian63 706 zł74-15.8%24 816 zł98%-7611 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka49 031 zł79-13.8%46 599 zł89%-17 724 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianObniżka54 909 zł74-14.5%39 458 zł95%-12 336 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka75 614 zł74-17.5%5029 zł100%-1205 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian61 538 zł66-17.1%28 442 zł98%-8869 zł0.804
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka52 907 zł66-15.8%42 820 zł93%-13 494 zł0.818
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka73 221 zł66-18.8%9009 zł100%-2599 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 316 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.94 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 25% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.