HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat dzierżoniowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy93 863 mieszkańcówdochody własne 7378 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.04% do -0.08%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.91% do 19.09%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne55 074 zł132-5.6%24 149 zł86%-21 895 zł0.301
●RozwójDoinwestowanieAktywne52 269 zł137-5.6%26 504 zł85%-24 240 zł0.328
●RozwójBez zmianAktywne58 101 zł119-7.5%20 267 zł91%-18 010 zł0.329
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne55 258 zł123-7.7%22 702 zł88%-20 411 zł0.350
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne49 186 zł150-3.7%30 442 zł83%-28 188 zł0.350
●Szeroki programOgraniczenieAktywne61 187 zł110-8.4%17 535 zł93%-15 281 zł0.351
Bez zmianBez zmianAktywne61 038 zł105-9.5%16 524 zł94%-14 241 zł0.396
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne60 080 zł108-10.0%17 428 zł93%-15 147 zł0.404
●RozwójOgraniczenieAktywne64 144 zł97-10.2%13 731 zł96%-11 477 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian43 655 zł127-6.4%40 556 zł82%-27 597 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian46 787 zł114-8.2%37 851 zł84%-23 659 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian49 748 zł105-9.2%34 012 zł86%-21 006 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian40 969 zł132-6.4%44 026 zł80%-29 871 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne65 783 zł90-11.8%11 339 zł98%-9066 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian44 062 zł118-8.4%41 365 zł83%-25 988 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne64 814 zł93-12.2%12 256 zł97%-9984 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian37 782 zł145-4.5%46 794 zł77%-33 873 zł0.499
Bez zmianBez zmianBez zmian49 827 zł100-10.2%35 294 zł86%-19 835 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne67 014 zł83-12.2%10 056 zł98%-7784 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian48 867 zł103-10.7%36 217 zł86%-20 744 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian52 810 zł92-11.0%31 449 zł90%-17 147 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja37 488 zł123-6.8%50 904 zł79%-30 850 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja40 683 zł110-8.7%48 186 zł82%-26 872 zł0.549
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja43 586 zł101-9.6%44 456 zł84%-24 253 zł0.556
RozwójDoinwestowanieRezygnacja34 862 zł128-6.8%54 283 zł76%-33 090 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja38 018 zł114-8.9%51 605 zł80%-29 168 zł0.573
OgraniczenieBez zmianBez zmian54 556 zł85-12.5%30 267 zł92%-14 678 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja31 611 zł141-4.9%57 122 zł75%-37 131 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian53 585 zł88-12.9%31 202 zł92%-15 599 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja43 787 zł96-10.7%45 567 zł84%-23 011 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne70 444 zł75-14.0%6251 zł99%-3987 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja42 827 zł99-11.2%46 489 zł84%-23 919 zł0.599
RozwójOgraniczenieRezygnacja46 711 zł88-11.4%41 815 zł86%-20 355 zł0.602
Bez zmianOgraniczenieBez zmian55 785 zł78-12.9%29 002 zł94%-13 399 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne71 664 zł68-14.4%4981 zł99%-2718 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja48 520 zł81-12.9%40 535 zł89%-17 849 zł0.645
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja47 549 zł84-13.4%41 470 zł87%-18 769 zł0.653
LikwidacjaBez zmianBez zmian59 201 zł70-14.7%25 333 zł98%-9618 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja49 749 zł74-13.4%39 270 zł91%-16 569 zł0.670
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian60 419 zł63-15.1%24 080 zł98%-8351 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja53 169 zł66-15.1%35 597 zł94%-12 783 zł0.722
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne76 231 zł53-16.6%0 zł100%2254 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja54 387 zł59-15.5%34 343 zł96%-11 516 zł0.752
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian64 971 zł48-17.2%19 377 zł99%-3396 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja58 943 zł44-17.7%29 629 zł99%-6557 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 279 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.87 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.