HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Legnica

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy90 823 mieszkańcówdochody własne 9941 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.89% do 0.58%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.55% do 17.16%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne65 907 zł132-6.4%28 698 zł90%-26 953 zł0.289
●RozwójDoinwestowanieAktywne62 555 zł137-6.4%31 601 zł87%-29 823 zł0.315
●RozwójBez zmianAktywne69 248 zł119-8.3%24 290 zł93%-22 528 zł0.322
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne59 139 zł150-4.5%36 096 zł84%-34 335 zł0.332
Bez zmianDoinwestowanieAktywne65 844 zł123-8.5%27 272 zł91%-25 477 zł0.342
●Szeroki programOgraniczenieAktywne73 119 zł110-9.2%20 713 zł95%-18 984 zł0.346
Bez zmianBez zmianAktywne72 466 zł105-10.3%20 044 zł96%-18 264 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne71 628 zł108-10.8%20 802 zł95%-19 024 zł0.400
●RozwójOgraniczenieAktywne76 366 zł97-11.0%16 412 zł98%-14 669 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian50 949 zł127-7.2%48 907 zł83%-35 422 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian54 423 zł114-9.0%45 775 zł86%-30 921 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian47 751 zł132-7.2%52 994 zł82%-38 193 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian58 135 zł105-10.0%41 035 zł88%-27 483 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne78 146 zł90-12.6%13 694 zł99%-11 931 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne77 293 zł93-13.0%14 470 zł99%-12 709 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian51 172 zł118-9.2%49 929 zł84%-33 771 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian44 201 zł145-5.3%56 211 zł78%-42 780 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian57 774 zł100-11.0%42 791 zł88%-26 581 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne79 493 zł83-13.0%12 270 zł99%-10 509 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian56 933 zł103-11.5%43 561 zł88%-27 344 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian61 515 zł92-11.8%38 011 zł92%-23 091 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja42 784 zł123-7.7%61 594 zł79%-40 312 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja46 341 zł110-9.5%58 341 zł83%-35 757 zł0.556
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja49 977 zł101-10.4%53 714 zł84%-32 365 zł0.562
RozwójDoinwestowanieRezygnacja39 663 zł128-7.7%65 567 zł77%-43 035 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja43 166 zł114-9.7%62 382 zł80%-38 560 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja36 032 zł141-5.8%68 905 zł75%-47 677 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian63 432 zł85-13.3%36 541 zł93%-20 273 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian62 577 zł88-13.7%37 328 zł93%-21 054 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne83 712 zł75-14.7%7478 zł100%-5731 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja49 773 zł96-11.5%55 237 zł85%-31 363 zł0.597
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja48 932 zł99-11.9%56 007 zł84%-32 126 zł0.605
RozwójOgraniczenieRezygnacja53 439 zł88-12.2%50 569 zł87%-27 919 zł0.608
Bez zmianOgraniczenieBez zmian64 777 zł78-13.7%35 128 zł93%-18 854 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne85 044 zł68-15.2%6071 zł100%-4326 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja55 437 zł81-13.7%49 046 zł89%-25 049 zł0.652
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja54 581 zł84-14.1%49 853 zł88%-25 829 zł0.659
LikwidacjaBez zmianBez zmian68 977 zł70-15.4%30 550 zł98%-14 098 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja56 781 zł74-14.1%47 653 zł90%-23 629 zł0.678
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian70 307 zł63-15.9%29 174 zł98%-12 695 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja60 986 zł66-15.9%43 120 zł93%-18 867 zł0.728
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne90 485 zł53-17.3%0 zł100%1729 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja62 317 zł59-16.3%41 743 zł94%-17 463 zł0.758
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian75 727 zł48-18.0%23 547 zł100%-6664 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja67 742 zł44-18.4%36 099 zł99%-11 425 zł0.851

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 323 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.67 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 31% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.