HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Chocianów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy12 323 mieszkańcówdochody własne 6634 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.2% do 0.06%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.55% do 15.08%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka38 467 zł133-1.3%16 300 zł93%-11 171 zł0.288
●RozwójProgramPodwyżka42 387 zł121-3.3%12 114 zł98%-6990 zł0.299
Szeroki programBez zmianPodwyżka37 169 zł124-3.8%18 775 zł93%-11 292 zł0.366
●Bez zmianProgramPodwyżka46 069 zł109-5.2%8172 zł99%-3055 zł0.371
RozwójProgramBez zmian32 662 zł121-1.3%25 733 zł90%-13 420 zł0.391
RozwójBez zmianPodwyżka41 072 zł112-5.7%14 640 zł98%-7131 zł0.408
Bez zmianProgramBez zmian36 334 zł109-3.3%21 870 zł94%-9496 zł0.413
●Szeroki programProgramBez zmian28 750 zł133+0.7%29 841 zł86%-17 590 zł0.422
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka35 312 zł116-5.2%21 523 zł92%-12 592 zł0.442
Szeroki programBez zmianBez zmian27 751 zł124-1.8%32 087 zł86%-17 502 zł0.467
RozwójBez zmianBez zmian31 645 zł112-3.8%27 999 zł90%-13 352 zł0.469
Bez zmianProgramObniżka29 146 zł109-1.8%32 113 zł88%-14 247 zł0.485
●OgraniczenieProgramPodwyżka49 886 zł96-7.3%4039 zł100%1071 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian40 140 zł96-5.4%17 833 zł99%-5384 zł0.486
RozwójProgramObniżka25 481 zł121+0.2%35 969 zł84%-18 163 zł0.490
Bez zmianBez zmianPodwyżka44 737 zł100-7.6%10 748 zł99%-3214 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka39 222 zł104-7.1%17 379 zł96%-8423 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian35 300 zł100-5.7%24 154 zł94%-9447 zł0.515
OgraniczenieProgramObniżka32 943 zł96-4.0%28 086 zł93%-10 145 zł0.526
Szeroki programWstrzymanieBez zmian26 076 zł116-3.3%34 589 zł84%-18 673 zł0.528
●Szeroki programProgramObniżka21 576 zł133+2.2%40 069 zł79%-22 324 zł0.538
RozwójBez zmianObniżka24 685 zł112-2.3%37 926 zł84%-17 942 zł0.546
RozwójWstrzymanieBez zmian29 977 zł104-5.2%30 494 zł88%-14 515 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka20 798 zł124-0.3%42 006 zł79%-22 083 zł0.565
Bez zmianBez zmianObniżka28 334 zł100-4.2%34 089 zł88%-14 044 zł0.567
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka42 894 zł92-8.9%13 479 zł99%-4498 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian43 866 zł83-7.6%14 017 zł100%-1364 zł0.591
OgraniczenieBez zmianBez zmian39 086 zł87-7.7%20 140 zł99%-5357 zł0.600
Bez zmianWstrzymanieBez zmian33 639 zł92-7.1%26 641 zł93%-10 601 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka48 534 zł87-9.6%6683 zł100%890 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka36 661 zł83-6.2%24 377 zł98%-6135 zł0.606
RozwójWstrzymanieObniżka23 152 zł104-3.8%40 234 zł82%-19 008 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka19 258 zł116-1.8%44 322 zł76%-23 158 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka53 624 zł83-9.4%0 zł100%5105 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka32 111 zł87-6.3%30 084 zł93%-9965 zł0.627
Bez zmianWstrzymanieObniżka26 807 zł92-5.7%36 389 zł87%-15 102 zł0.646
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian37 434 zł79-9.1%22 616 zł98%-6500 zł0.690
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka46 701 zł79-11.0%9411 zł100%-383 zł0.692
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian42 793 zł74-9.9%16 466 zł100%-1358 zł0.708
OgraniczenieWstrzymanieObniżka30 593 zł79-7.7%32 375 zł92%-11 012 zł0.713
Głębokie cięcieBez zmianObniżka35 810 zł74-8.5%26 517 zł98%-5976 zł0.716
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka52 253 zł74-11.7%2865 zł100%4902 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian41 150 zł66-11.2%18 853 zł99%-2492 zł0.798
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka34 300 zł66-9.9%28 719 zł97%-7014 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka50 428 zł66-13.0%5503 zł100%3639 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 303 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.66 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 22% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.