HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat lubiński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy102 376 mieszkańcówdochody własne 9383 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.12% do 0.28%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.56% do 17.33%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne65 943 zł132+0.7%26 946 zł92%-18 654 zł0.291
●RozwójDoinwestowanieAktywne62 735 zł137+0.7%29 667 zł90%-21 372 zł0.316
●RozwójBez zmianAktywne69 167 zł119-1.3%22 759 zł96%-14 468 zł0.323
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne59 440 zł150+2.7%33 929 zł86%-25 638 zł0.334
Bez zmianDoinwestowanieAktywne65 915 zł123-1.5%25 583 zł93%-17 248 zł0.343
●Szeroki programOgraniczenieAktywne72 827 zł110-2.3%19 465 zł98%-11 174 zł0.346
Bez zmianBez zmianAktywne72 281 zł105-3.5%18 745 zł98%-10 420 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne71 409 zł108-4.0%19 553 zł98%-11 229 zł0.400
●RozwójOgraniczenieAktywne75 964 zł97-4.3%15 379 zł99%-7088 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian51 790 zł127-0.1%46 197 zł85%-26 609 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian55 142 zł114-2.1%43 248 zł88%-22 350 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian48 728 zł132-0.1%50 084 zł84%-29 232 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian58 650 zł105-3.1%38 802 zł91%-19 156 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne77 680 zł90-5.9%12 824 zł99%-4511 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne76 794 zł93-6.4%13 648 zł99%-5336 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian52 034 zł118-2.3%47 186 zł86%-25 037 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian45 307 zł145+1.9%53 111 zł81%-33 570 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian58 382 zł100-4.3%40 492 zł92%-18 230 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne78 994 zł83-6.4%11 448 zł99%-3136 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian57 507 zł103-4.7%41 319 zł91%-19 042 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian61 914 zł92-5.0%36 033 zł94%-14 997 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja44 097 zł123-0.6%58 272 zł82%-31 148 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja47 526 zł110-2.6%55 291 zł85%-26 839 zł0.555
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja50 962 zł101-3.6%50 964 zł86%-23 689 zł0.561
RozwójDoinwestowanieRezygnacja41 108 zł128-0.6%62 056 zł80%-33 726 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja44 491 zł114-2.8%59 123 zł83%-29 481 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja37 609 zł141+1.4%65 134 zł77%-38 115 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian63 760 zł85-6.6%34 738 zł96%-12 344 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian62 871 zł88-7.1%35 580 zł96%-13 172 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne82 972 zł75-8.2%7026 zł100%1277 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja50 843 zł96-4.7%52 430 zł87%-22 669 zł0.596
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja49 969 zł99-5.2%53 257 zł86%-23 480 zł0.604
RozwójOgraniczenieRezygnacja54 304 zł88-5.5%48 080 zł90%-19 479 zł0.608
Bez zmianOgraniczenieBez zmian65 071 zł78-7.1%33 380 zł97%-10 972 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne84 272 zł68-8.7%5665 zł100%2637 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja56 226 zł81-7.1%46 670 zł92%-16 777 zł0.651
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja55 338 zł84-7.6%47 512 zł92%-17 604 zł0.658
LikwidacjaBez zmianBez zmian69 032 zł70-9.0%29 101 zł99%-6579 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja57 538 zł74-7.6%45 312 zł93%-15 404 zł0.676
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian70 329 zł63-9.4%27 758 zł99%-5222 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja61 503 zł66-9.4%41 028 zł97%-11 006 zł0.727
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne89 448 zł53-11.0%0 zł100%8291 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja62 801 zł59-9.9%39 685 zł98%-9649 zł0.757
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian75 486 zł48-11.7%22 402 zł100%411 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja67 962 zł44-12.1%34 309 zł99%-4011 zł0.851

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 309 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.73 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 23% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.