HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat złotoryjski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy40 213 mieszkańcówdochody własne 8546 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.7% do 0.42%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.69% do 20.2%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne74 430 zł132-6.3%26 242 zł92%-21 947 zł0.285
●RozwójDoinwestowanieAktywne71 247 zł137-6.3%28 888 zł89%-24 564 zł0.310
●RozwójBez zmianAktywne77 476 zł119-8.2%22 144 zł95%-17 831 zł0.319
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne68 137 zł150-4.4%33 060 zł86%-28 755 zł0.327
Bez zmianDoinwestowanieAktywne74 250 zł123-8.4%24 859 zł92%-20 513 zł0.339
●Szeroki programOgraniczenieAktywne81 048 zł110-9.1%18 990 zł97%-14 695 zł0.344
Bez zmianBez zmianAktywne80 416 zł105-10.2%18 185 zł98%-13 851 zł0.391
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne79 513 zł108-10.7%19 021 zł97%-14 689 zł0.398
●RozwójOgraniczenieAktywne84 012 zł97-10.9%14 971 zł98%-10 672 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian60 093 zł127-7.1%46 820 zł85%-29 179 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian63 267 zł114-8.9%44 172 zł88%-24 995 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian57 056 zł132-7.1%50 840 zł84%-31 708 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian66 689 zł105-9.8%39 650 zł91%-21 952 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne85 592 zł90-12.5%12 450 zł99%-8130 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne84 676 zł93-12.9%13 301 zł99%-8982 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian53 818 zł145-5.2%53 561 zł82%-35 966 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian60 186 zł118-9.1%48 246 zł85%-27 592 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian66 336 zł100-10.9%41 647 zł92%-20 949 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne86 876 zł83-12.9%11 101 zł99%-6782 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian65 431 zł103-11.4%42 494 zł91%-21 790 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian69 782 zł92-11.7%37 095 zł93%-17 862 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja52 331 zł123-7.5%59 775 zł82%-33 322 zł0.543
RozwójBez zmianRezygnacja55 583 zł110-9.4%57 006 zł84%-29 091 zł0.557
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja58 932 zł101-10.3%52 609 zł86%-26 088 zł0.563
RozwójDoinwestowanieRezygnacja49 368 zł128-7.5%63 679 zł81%-35 810 zł0.568
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja52 574 zł114-9.6%60 964 zł83%-31 647 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja46 052 zł141-5.7%66 522 zł78%-40 114 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian71 493 zł85-13.2%36 076 zł96%-15 249 zł0.584
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian70 574 zł88-13.6%36 953 zł95%-16 104 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne90 669 zł75-14.6%6830 zł100%-2522 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja58 729 zł96-11.4%54 458 zł87%-24 999 zł0.599
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja57 824 zł99-11.8%55 321 zł86%-25 839 zł0.607
RozwójOgraniczenieRezygnacja62 103 zł88-12.1%50 069 zł90%-21 951 zł0.610
Bez zmianOgraniczenieBez zmian72 774 zł78-13.6%34 753 zł97%-13 904 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne91 940 zł68-15.1%5496 zł100%-1189 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja63 890 zł81-13.6%48 960 zł92%-19 293 zł0.654
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja62 972 zł84-14.0%49 837 zł92%-20 147 zł0.662
LikwidacjaBez zmianBez zmian76 551 zł70-15.3%30 691 zł99%-9663 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja65 172 zł74-14.0%47 637 zł93%-17 947 zł0.679
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian77 820 zł63-15.8%29 382 zł99%-8332 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja68 953 zł66-15.8%43 571 zł97%-13 700 zł0.730
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne96 909 zł53-17.2%0 zł100%4294 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja70 223 zł59-16.2%42 261 zł98%-12 369 zł0.760
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian82 772 zł48-17.9%24 266 zł100%-2869 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja75 179 zł44-18.3%37 137 zł99%-6900 zł0.853

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 297 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.76 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 24% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.