HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Gryfów Śląski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy9036 mieszkańcówdochody własne 7254 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.95% do 0%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-11.06% do 34.74%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka115 303 zł133-5.3%18 282 zł71%-61 296 zł0.226
●RozwójProgramPodwyżka119 407 zł121-7.2%13 875 zł72%-56 889 zł0.269
Szeroki programBez zmianPodwyżka111 672 zł124-7.6%30 877 zł70%-60 177 zł0.328
●Bez zmianProgramPodwyżka123 268 zł109-9.0%9717 zł74%-52 731 zł0.361
RozwójProgramBez zmian102 745 zł121-5.3%59 698 zł69%-59 821 zł0.367
●Szeroki programProgramBez zmian98 652 zł133-3.4%64 005 zł68%-64 215 zł0.377
RozwójBez zmianPodwyżka115 757 zł112-9.5%26 579 zł72%-55 791 zł0.392
Bez zmianProgramBez zmian106 596 zł109-7.2%55 639 zł71%-55 676 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka108 354 zł116-9.0%40 398 zł70%-60 869 zł0.411
Szeroki programBez zmianBez zmian95 507 zł124-5.8%76 730 zł67%-62 989 zł0.443
RozwójBez zmianBez zmian99 581 zł112-7.6%72 444 zł69%-58 616 zł0.464
RozwójWstrzymaniePodwyżka112 447 zł104-10.8%36 091 zł72%-56 474 zł0.483
●OgraniczenieProgramPodwyżka127 302 zł96-11.0%5321 zł76%-48 335 zł0.483
RozwójProgramObniżka90 406 zł121-3.8%94 736 zł67%-61 986 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka119 600 zł100-11.3%22 529 zł74%-51 654 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian110 616 zł96-9.2%51 367 zł72%-51 296 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka94 249 zł109-5.8%90 686 zł68%-57 850 zł0.495
Szeroki programWstrzymanieBez zmian92 481 zł116-7.2%85 486 zł67%-63 609 zł0.511
●Szeroki programProgramObniżka86 321 zł133-1.9%99 034 zł65%-66 370 zł0.513
Bez zmianBez zmianBez zmian103 413 zł100-9.5%68 406 zł71%-54 492 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka98 260 zł96-7.8%86 618 zł70%-53 482 zł0.546
RozwójWstrzymanieBez zmian96 563 zł104-9.0%81 191 zł68%-59 227 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka87 603 zł112-6.2%106 521 zł67%-60 702 zł0.557
Szeroki programBez zmianObniżka83 536 zł124-4.3%110 798 zł65%-65 065 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka116 298 zł92-12.6%32 032 zł73%-52 327 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka91 427 zł100-8.1%102 491 zł68%-56 587 zł0.590
Głębokie cięcieProgramBez zmian114 549 zł83-11.3%47 542 zł75%-47 020 zł0.600
OgraniczenieBez zmianPodwyżka123 612 zł87-13.2%18 265 zł76%-47 282 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian100 403 zł92-10.8%77 144 zł70%-55 093 zł0.611
OgraniczenieBez zmianBez zmian107 412 zł87-11.5%64 291 zł72%-50 136 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka80 728 zł116-5.8%118 982 zł64%-65 632 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka131 247 zł83-13.1%1096 zł79%-44 044 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka84 802 zł104-7.6%114 697 zł66%-61 259 zł0.629
Głębokie cięcieProgramObniżka102 183 zł83-9.9%82 870 zł72%-49 217 zł0.630
OgraniczenieBez zmianObniżka95 416 zł87-10.1%98 645 zł70%-52 243 zł0.656
Bez zmianWstrzymanieObniżka88 634 zł92-9.5%110 658 zł68%-57 135 zł0.672
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka120 321 zł79-14.6%27 757 zł75%-47 943 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian104 412 zł79-12.8%72 970 zł72%-50 725 zł0.704
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian111 324 zł74-13.5%60 553 zł75%-45 883 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka127 537 zł74-15.2%14 303 zł79%-43 014 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka92 633 zł79-11.5%106 751 zł70%-52 779 zł0.744
Głębokie cięcieBez zmianObniżka99 319 zł74-12.2%94 916 zł72%-48 002 zł0.746
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian108 334 zł66-14.8%69 223 zł74%-46 461 zł0.813
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka124 255 zł66-16.5%23 739 zł78%-43 663 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka96 545 zł66-13.5%103 013 zł72%-48 527 zł0.837

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 319 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.96 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 88% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.