Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat lwówecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy42 465 mieszkańcówdochody własne 8832 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.73% do 0.65%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-5.12% do 30.63%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	127 351 zł	132	-5.4%	27 294 zł	79%	-54 959 zł	0.253
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	123 674 zł	137	-5.4%	29 699 zł	79%	-57 338 zł	0.277
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	120 970 zł	150	-3.4%	34 215 zł	77%	-61 880 zł	0.283
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	129 989 zł	119	-7.2%	22 842 zł	80%	-50 495 zł	0.300
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	126 271 zł	123	-7.4%	25 337 zł	79%	-52 945 zł	0.319
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	134 080 zł	110	-8.2%	19 901 zł	81%	-47 566 zł	0.330
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	132 522 zł	105	-9.3%	18 553 zł	81%	-46 174 zł	0.382
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	131 631 zł	108	-9.7%	19 374 zł	81%	-46 996 zł	0.388
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	108 143 zł	127	-6.1%	65 232 zł	76%	-59 501 zł	0.443
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	110 947 zł	114	-8.0%	64 685 zł	78%	-54 994 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	104 651 zł	132	-6.1%	71 299 zł	74%	-61 817 zł	0.469
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	101 780 zł	145	-4.2%	71 919 zł	73%	-66 401 zł	0.476
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	114 848 zł	105	-8.9%	58 121 zł	79%	-52 134 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	107 414 zł	118	-8.2%	70 782 zł	77%	-57 382 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	113 647 zł	100	-10.0%	64 238 zł	79%	-50 632 zł	0.524
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	112 754 zł	103	-10.5%	65 087 zł	79%	-51 457 zł	0.531
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	97 805 zł	123	-6.6%	90 338 zł	74%	-62 261 zł	0.550
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	100 709 zł	110	-8.5%	89 574 zł	76%	-57 719 zł	0.570
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	104 516 zł	101	-9.4%	83 222 zł	77%	-54 887 zł	0.575
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	94 407 zł	128	-6.6%	96 192 zł	73%	-64 548 zł	0.576
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	91 437 zł	141	-4.7%	97 030 zł	71%	-69 166 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	97 268 zł	114	-8.6%	95 458 zł	74%	-60 078 zł	0.595

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 292 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.61 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.