HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Jawor

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy20 298 mieszkańcówdochody własne 7965 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.63% do 0.28%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.01% do 27.58%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka93 238 zł133-11.6%18 972 zł78%-50 372 zł0.239
●RozwójProgramPodwyżka97 575 zł121-13.4%14 241 zł79%-45 642 zł0.275
Szeroki programBez zmianPodwyżka89 956 zł124-13.8%27 902 zł78%-49 959 zł0.336
●Bez zmianProgramPodwyżka101 665 zł109-15.1%9766 zł81%-41 166 zł0.363
RozwójProgramBez zmian81 824 zł121-11.6%48 000 zł77%-50 687 zł0.371
●Szeroki programProgramBez zmian77 499 zł133-9.8%52 552 zł75%-55 402 zł0.385
RozwójBez zmianPodwyżka94 273 zł112-15.6%23 229 zł79%-45 252 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian85 901 zł109-13.4%43 700 zł78%-46 227 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka86 723 zł116-15.1%34 927 zł78%-51 247 zł0.419
Szeroki programBez zmianBez zmian74 688 zł124-12.1%61 260 zł74%-54 813 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian78 992 zł112-13.8%56 731 zł77%-50 121 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka105 976 zł96-17.0%4980 zł83%-36 381 zł0.483
RozwójProgramObniżka70 175 zł121-10.3%73 682 zł73%-54 408 zł0.484
RozwójWstrzymaniePodwyżka91 049 zł104-16.8%30 242 zł79%-46 527 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka98 342 zł100-17.3%18 809 zł81%-40 799 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian90 197 zł96-15.3%39 135 zł80%-41 462 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka74 243 zł109-12.1%69 392 zł77%-49 960 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian71 739 zł116-13.4%67 780 zł73%-55 985 zł0.515
●Szeroki programProgramObniżka65 859 zł133-8.4%78 224 zł71%-59 111 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian83 049 zł100-15.6%52 453 zł78%-45 684 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka78 527 zł96-14.0%64 840 zł78%-45 210 zł0.541
RozwójWstrzymanieBez zmian76 053 zł104-15.1%63 240 zł77%-51 281 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka67 691 zł112-12.5%81 682 zł73%-53 712 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka63 397 zł124-10.7%86 202 zł70%-58 392 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka95 128 zł92-18.5%25 869 zł80%-42 062 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka71 739 zł100-14.3%77 415 zł77%-49 287 zł0.585
Głębokie cięcieProgramBez zmian94 393 zł83-17.3%34 918 zł82%-36 817 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka102 631 zł87-19.1%14 229 zł83%-36 039 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian87 321 zł87-17.4%47 915 zł80%-40 944 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian80 119 zł92-16.8%58 952 zł78%-46 833 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka60 660 zł116-12.1%92 285 zł69%-59 480 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka110 188 zł83-18.9%394 zł85%-31 717 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka82 712 zł83-16.0%60 810 zł79%-40 579 zł0.624
RozwójWstrzymanieObniżka64 964 zł104-13.8%87 756 zł73%-54 788 zł0.626
OgraniczenieBez zmianObniżka76 000 zł87-16.2%73 045 zł78%-44 562 zł0.649
Bez zmianWstrzymanieObniżka69 021 zł92-15.6%83 478 zł75%-50 351 zł0.667
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka99 428 zł79-20.3%21 334 zł82%-37 287 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian84 404 zł79-18.7%54 401 zł79%-42 078 zł0.702
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian91 495 zł74-19.3%43 896 zł82%-36 325 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka106 819 zł74-21.0%9961 zł85%-31 401 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka73 293 zł79-17.4%79 029 zł77%-45 612 zł0.738
Głębokie cięcieBez zmianObniżka80 163 zł74-18.1%69 056 zł79%-39 957 zł0.739
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian88 588 zł66-20.6%50 306 zł82%-37 444 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka103 628 zł66-22.2%16 955 zł84%-32 634 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka77 467 zł66-19.3%75 030 zł79%-40 992 zł0.830

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 339 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.35 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 66% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.