HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat jaworski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy46 822 mieszkańcówdochody własne 8572 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.11% do 0.03%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.62% do 24.58%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne90 379 zł132-5.4%26 355 zł83%-36 882 zł0.274
●RozwójDoinwestowanieAktywne87 062 zł137-5.4%28 818 zł82%-39 337 zł0.299
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne84 089 zł150-3.5%33 122 zł79%-43 649 zł0.312
●RozwójBez zmianAktywne93 288 zł119-7.3%22 118 zł84%-32 645 zł0.313
Bez zmianDoinwestowanieAktywne89 930 zł123-7.5%24 682 zł83%-35 165 zł0.332
●Szeroki programOgraniczenieAktywne96 993 zł110-8.2%19 151 zł86%-29 678 zł0.339
Bez zmianBez zmianAktywne96 093 zł105-9.3%18 049 zł86%-28 542 zł0.388
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne95 190 zł108-9.8%18 889 zł86%-29 384 zł0.395
●RozwójOgraniczenieAktywne99 821 zł97-10.1%15 007 zł88%-25 533 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian74 659 zł127-6.2%52 613 zł79%-42 598 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian77 707 zł114-8.0%50 781 zł81%-38 307 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian71 500 zł132-6.2%57 306 zł78%-44 980 zł0.474
Szeroki programOgraniczenieBez zmian81 251 zł105-9.0%45 616 zł82%-35 419 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne101 265 zł90-11.6%12 359 zł90%-22 863 zł0.483
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian68 387 zł145-4.3%59 224 zł76%-49 344 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne100 349 zł93-12.0%13 214 zł89%-23 720 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian74 506 zł118-8.2%55 513 zł79%-40 755 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne102 549 zł83-12.0%11 014 zł91%-21 520 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian80 652 zł100-10.1%49 055 zł83%-34 152 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian79 747 zł103-10.5%49 917 zł82%-34 996 zł0.528
RozwójOgraniczenieBez zmian84 219 zł92-10.8%43 874 zł84%-31 221 zł0.536
Szeroki programBez zmianRezygnacja66 171 zł123-6.6%69 739 zł77%-45 939 zł0.545
RozwójBez zmianRezygnacja69 303 zł110-8.5%67 753 zł79%-41 609 zł0.561
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja72 768 zł101-9.4%62 737 zł80%-38 754 zł0.567
RozwójDoinwestowanieRezygnacja63 091 zł128-6.6%74 283 zł76%-48 287 zł0.570
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja59 894 zł141-4.8%76 341 zł74%-52 691 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja66 180 zł114-8.7%72 335 zł77%-44 022 zł0.586
OgraniczenieBez zmianBez zmian85 805 zł85-12.3%43 557 zł85%-28 494 zł0.586
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian84 887 zł88-12.8%44 433 zł85%-29 354 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne106 339 zł75-13.8%6783 zł95%-17 298 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja72 331 zł96-10.5%65 873 zł81%-37 414 zł0.604
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja71 426 zł99-11.0%66 734 zł80%-38 258 zł0.613
Bez zmianOgraniczenieBez zmian87 087 zł78-12.8%42 233 zł86%-27 154 zł0.614
RozwójOgraniczenieRezygnacja75 820 zł88-11.2%60 840 zł82%-34 516 zł0.615
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne107 610 zł68-14.2%5452 zł96%-15 969 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja77 489 zł81-12.8%60 370 zł83%-31 751 zł0.659
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja76 571 zł84-13.2%61 245 zł83%-32 609 zł0.667
LikwidacjaBez zmianBez zmian90 860 zł70-14.5%38 168 zł88%-22 950 zł0.673
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja78 771 zł74-13.2%59 045 zł84%-30 409 zł0.685
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian92 129 zł63-14.9%36 858 zł90%-21 623 zł0.705
LikwidacjaBez zmianRezygnacja82 548 zł66-14.9%54 975 zł86%-26 201 zł0.735
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne112 576 zł53-16.4%0 zł98%-10 527 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja83 818 zł59-15.4%53 665 zł86%-24 873 zł0.765
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian97 078 zł48-17.1%31 783 zł95%-16 201 zł0.807
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja88 771 zł44-17.5%48 601 zł92%-19 446 zł0.857

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 294 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.97 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 52% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.