HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bolesławiec

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy36 795 mieszkańcówdochody własne 8318 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.03% do 0.54%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów3.44% do 15.84%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka56 468 zł133-3.1%18 672 zł99%-9644 zł0.265
●RozwójProgramPodwyżka60 838 zł121-5.0%13 934 zł100%-4913 zł0.288
Szeroki programBez zmianPodwyżka54 236 zł124-5.5%22 434 zł98%-10 348 zł0.352
●Bez zmianProgramPodwyżka64 960 zł109-6.9%9452 zł100%-439 zł0.367
RozwójProgramBez zmian48 018 zł121-3.1%31 717 zł95%-13 413 zł0.381
RozwójBez zmianPodwyżka58 585 zł112-7.3%17 761 zł99%-5642 zł0.403
●Szeroki programProgramBez zmian43 660 zł133-1.1%36 400 zł92%-18 129 zł0.405
Bez zmianProgramBez zmian52 128 zł109-5.0%27 342 zł99%-8953 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka51 618 zł116-6.9%26 229 zł97%-12 263 zł0.432
Szeroki programBez zmianBez zmian41 821 zł124-3.5%39 800 zł91%-18 558 zł0.458
RozwójBez zmianBez zmian46 157 zł112-5.5%35 173 zł94%-13 866 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka69 305 zł96-8.9%4666 zł100%4338 zł0.484
RozwójProgramObniżka38 551 zł121-1.6%45 127 zł88%-19 683 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian56 458 zł96-7.1%22 729 zł100%-4195 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka42 652 zł109-3.5%40 792 zł92%-15 234 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka62 685 zł100-9.2%13 343 zł100%-1191 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka55 976 zł104-8.7%21 545 zł99%-7545 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian50 245 zł100-7.3%30 853 zł98%-9430 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian39 441 zł116-5.0%43 269 zł88%-20 301 zł0.523
●Szeroki programProgramObniżka34 202 zł133+0.4%49 716 zł85%-24 388 zł0.527
OgraniczenieProgramObniżka46 972 zł96-5.6%36 192 zł97%-10 490 zł0.532
RozwójWstrzymanieBez zmian43 787 zł104-6.9%38 610 zł92%-15 598 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka36 981 zł112-4.0%48 209 zł88%-19 933 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka32 653 zł124-2.1%52 774 zł84%-24 614 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka41 061 zł100-5.9%43 899 zł92%-15 508 zł0.575
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka60 085 zł92-10.6%17 116 zł100%-3084 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian60 689 zł83-9.2%18 381 zł100%444 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian54 551 zł87-9.4%26 267 zł99%-4700 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka67 006 zł87-11.2%8633 zł100%3558 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian47 884 zł92-8.7%34 280 zł97%-11 151 zł0.606
Głębokie cięcieProgramObniżka51 192 zł83-7.8%31 968 zł99%-5864 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka30 451 zł116-3.5%55 977 zł83%-26 230 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka73 550 zł83-11.0%0 zł100%8994 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka34 787 zł104-5.5%51 403 zł87%-21 538 zł0.619
OgraniczenieBez zmianObniżka45 355 zł87-8.0%39 325 zł97%-10 791 zł0.636
Bez zmianWstrzymanieObniżka38 876 zł92-7.3%47 082 zł91%-17 102 zł0.656
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka64 418 zł79-12.5%12 393 zł100%1679 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian52 201 zł79-10.7%29 682 zł99%-6407 zł0.695
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian58 758 zł74-11.5%22 097 zł100%-87 zł0.712
OgraniczenieWstrzymanieObniżka43 182 zł79-9.4%42 496 zł95%-12 372 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianObniżka49 551 zł74-10.1%35 280 zł99%-6192 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka71 227 zł74-13.2%4260 zł100%8188 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian56 419 zł66-12.8%25 409 zł100%-1781 zł0.804
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka47 388 zł66-11.5%38 350 zł99%-7760 zł0.816
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka68 649 zł66-14.5%7906 zł100%6323 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 342 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.