HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Chociwel

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5413 mieszkańcówdochody własne 8888 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.91% do 0.87%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów3.24% do 22.3%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka100 443 zł133-5.6%19 691 zł98%-13 090 zł0.235
●RozwójProgramPodwyżka104 983 zł121-7.5%14 717 zł99%-8127 zł0.273
Szeroki programBez zmianPodwyżka96 777 zł124-7.9%26 839 zł98%-13 953 zł0.334
●Bez zmianProgramPodwyżka109 270 zł109-9.3%10 004 zł100%-3425 zł0.362
RozwójProgramBez zmian87 871 zł121-5.6%42 633 zł97%-17 168 zł0.370
●Szeroki programProgramBez zmian83 344 zł133-3.7%47 442 zł93%-22 114 zł0.382
RozwójBez zmianPodwyżka101 294 zł112-9.8%21 939 zł99%-9016 zł0.395
Bez zmianProgramBez zmian92 145 zł109-7.5%38 114 zł98%-12 483 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka93 234 zł116-9.3%32 764 zł98%-16 088 zł0.417
Szeroki programBez zmianBez zmian80 193 zł124-6.1%54 093 zł92%-22 683 zł0.446
RozwójBez zmianBez zmian84 696 zł112-7.9%49 341 zł96%-17 763 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka113 816 zł96-11.3%4936 zł100%1629 zł0.483
RozwójProgramObniżka75 223 zł121-4.2%63 761 zł91%-23 837 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka97 760 zł104-11.1%27 852 zł99%-11 138 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka105 559 zł100-11.6%17 299 zł100%-4340 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian96 675 zł96-9.5%33 289 zł99%-7449 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka79 488 zł109-6.1%59 252 zł95%-19 164 zł0.492
Szeroki programWstrzymanieBez zmian76 960 zł116-7.5%59 518 zł91%-24 632 zł0.514
●Szeroki programProgramObniżka70 706 zł133-2.2%68 528 zł87%-28 771 zł0.515
Bez zmianBez zmianBez zmian88 948 zł100-9.8%44 847 zł98%-13 102 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka84 006 zł96-8.1%54 440 zł98%-14 146 zł0.542
RozwójWstrzymanieBez zmian81 473 zł104-9.3%54 755 zł95%-19 699 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka72 430 zł112-6.5%69 853 zł91%-24 214 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka67 936 zł124-4.6%74 594 zł86%-29 122 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka102 035 zł92-12.9%23 199 zł100%-6448 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka76 672 zł100-8.4%65 369 zł94%-19 566 zł0.586
Głębokie cięcieProgramBez zmian101 096 zł83-11.6%28 769 zł100%-2546 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka110 079 zł87-13.5%12 318 zł100%686 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian93 451 zł87-11.8%40 051 zł99%-8098 zł0.610
Bez zmianWstrzymanieBez zmian85 735 zł92-11.1%50 250 zł98%-15 027 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka64 934 zł116-6.1%79 650 zł85%-30 935 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka118 253 zł83-13.4%0 zł100%6552 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka88 415 zł83-10.2%50 071 zł99%-9259 zł0.625
RozwójWstrzymanieObniżka69 437 zł104-7.9%74 898 zł89%-26 015 zł0.627
OgraniczenieBez zmianObniżka81 163 zł87-10.4%60 607 zł98%-14 578 zł0.651
Bez zmianWstrzymanieObniżka73 689 zł92-9.8%70 404 zł93%-21 354 zł0.669
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka106 568 zł79-14.8%18 224 zł100%-1407 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian90 251 zł79-13.1%45 440 zł99%-10 007 zł0.703
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian97 847 zł74-13.8%35 731 zł100%-3224 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka114 491 zł74-15.5%7791 zł100%5580 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka78 193 zł79-11.8%65 608 zł96%-16 350 zł0.740
Głębokie cięcieBez zmianObniżka85 548 zł74-12.5%56 416 zł99%-9718 zł0.741
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian94 658 zł66-15.1%41 026 zł100%-5117 zł0.811
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka110 991 zł66-16.8%13 591 zł100%3503 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka82 588 zł66-13.8%61 343 zł99%-11 476 zł0.832

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 356 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.