HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dobra (Szczecińska)

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy30 869 mieszkańcówdochody własne 7547 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.72% do 8.23%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.86% do 21.23%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka61 955 zł133+63.0%17 242 zł80%-34 771 zł0.264
●RozwójProgramPodwyżka65 899 zł121+59.9%12 946 zł83%-30 475 zł0.287
Szeroki programBez zmianPodwyżka60 112 zł124+59.2%22 082 zł80%-34 177 zł0.350
●Bez zmianProgramPodwyżka69 601 zł109+56.9%8899 zł85%-26 428 zł0.367
RozwójProgramBez zmian54 209 zł121+63.0%34 829 zł78%-35 200 zł0.383
RozwójBez zmianPodwyżka64 036 zł112+56.2%17 838 zł83%-29 904 zł0.401
●Szeroki programProgramBez zmian50 273 zł133+66.1%38 984 zł77%-39 485 zł0.407
Bez zmianProgramBez zmian57 904 zł109+59.9%30 962 zł81%-31 163 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka57 971 zł116+56.9%26 521 zł79%-35 077 zł0.428
Szeroki programBez zmianBez zmian48 780 zł124+62.2%43 914 zł77%-38 736 zł0.458
RozwójBez zmianBez zmian52 696 zł112+59.2%39 825 zł78%-34 473 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka73 429 zł96+53.7%4651 zł89%-22 180 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka67 718 zł100+53.2%13 842 zł85%-25 880 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian61 723 zł96+56.6%26 940 zł84%-26 927 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka61 900 zł104+53.9%22 269 zł82%-30 796 zł0.489
RozwójProgramObniżka45 574 zł121+65.4%51 835 zł76%-38 684 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka49 264 zł109+62.2%47 974 zł78%-34 655 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian56 372 zł100+56.2%35 980 zł81%-30 458 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian46 849 zł116+59.9%48 032 zł76%-39 537 zł0.520
●Szeroki programProgramObniżka41 643 zł133+68.5%55 942 zł73%-42 962 zł0.532
OgraniczenieProgramObniżka53 076 zł96+58.9%43 959 zł81%-30 429 zł0.535
RozwójWstrzymanieBez zmian50 771 zł104+56.9%43 927 zł78%-35 267 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka44 320 zł112+61.5%56 338 zł76%-37 843 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka40 409 zł124+64.6%60 422 zł73%-42 098 zł0.564
Bez zmianBez zmianObniżka47 990 zł100+58.4%52 500 zł78%-33 835 zł0.576
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka65 588 zł92+51.0%18 266 zł85%-26 764 zł0.578
Głębokie cięcieProgramBez zmian65 465 zł83+53.2%23 112 zł86%-22 787 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian60 167 zł87+52.9%31 984 zł84%-26 248 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka71 523 zł87+50.0%9725 zł89%-21 657 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian54 452 zł92+53.9%40 067 zł81%-31 244 zł0.604
Szeroki programWstrzymanieObniżka38 635 zł116+62.2%64 176 zł71%-42 827 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka56 811 zł83+55.4%40 218 zł83%-26 297 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka77 180 zł83+50.3%545 zł93%-18 027 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka42 551 zł104+59.2%60 086 zł76%-38 564 zł0.618
OgraniczenieBez zmianObniżka51 779 zł87+55.1%48 531 zł81%-29 635 zł0.638
Bez zmianWstrzymanieObniżka46 226 zł92+56.2%56 242 zł78%-34 549 zł0.655
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka69 400 zł79+47.9%14 219 zł88%-22 532 zł0.692
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian58 255 zł79+50.7%36 039 zł83%-27 025 zł0.694
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian63 887 zł74+49.6%28 333 zł87%-22 132 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka50 022 zł79+52.9%52 246 zł80%-30 339 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianObniżka55 493 zł74+51.8%44 946 zł83%-25 528 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka75 252 zł74+46.7%5885 zł93%-17 529 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian61 981 zł66+47.5%32 335 zł86%-22 900 zł0.803
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka53 742 zł66+49.6%48 655 zł83%-26 223 zł0.816
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka73 135 zł66+44.6%10 282 zł91%-18 395 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 304 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.70 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 59% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.