HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat policki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy86 834 mieszkańcówdochody własne 8476 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.89% do 2.03%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.77% do 22.72%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne72 245 zł132+21.3%25 205 zł79%-39 755 zł0.288
●RozwójDoinwestowanieAktywne69 227 zł137+21.3%27 441 zł78%-41 991 zł0.314
●RozwójBez zmianAktywne75 224 zł119+18.9%21 054 zł80%-35 604 zł0.321
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne66 187 zł150+23.7%31 662 zł75%-46 212 zł0.332
Bez zmianDoinwestowanieAktywne72 176 zł123+18.7%23 375 zł79%-37 888 zł0.341
●Szeroki programOgraniczenieAktywne78 580 zł110+17.8%18 373 zł82%-32 923 zł0.345
Bez zmianBez zmianAktywne78 114 zł105+16.4%17 046 zł82%-31 568 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne77 185 zł108+15.8%17 920 zł82%-32 444 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne81 482 zł97+15.5%14 310 zł83%-28 860 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian58 920 zł127+20.3%48 461 zł75%-44 135 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian62 019 zł114+18.0%46 473 zł77%-39 943 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian56 039 zł132+20.3%52 751 zł73%-46 311 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian65 234 zł105+16.8%41 766 zł78%-37 328 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne83 040 zł90+13.5%11 687 zł85%-26 218 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne82 098 zł93+13.0%12 576 zł84%-27 108 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian59 106 zł118+17.8%50 790 zł75%-42 168 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian52 879 zł145+22.7%54 807 zł71%-50 573 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian65 028 zł100+15.5%44 576 zł79%-35 866 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne84 298 zł83+13.0%10 376 zł85%-24 908 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian64 096 zł103+14.9%45 466 zł78%-36 744 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian68 256 zł92+14.5%39 863 zł80%-33 223 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja51 741 zł123+19.7%63 569 zł72%-46 707 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja54 912 zł110+17.4%61 442 zł74%-42 482 zł0.555
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja58 058 zł101+16.3%56 869 zł76%-39 895 zł0.561
RozwójDoinwestowanieRezygnacja48 928 zł128+19.7%67 724 zł70%-48 855 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja52 066 zł114+17.2%65 625 zł73%-44 679 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja45 696 zł141+22.1%69 919 zł67%-53 149 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian69 935 zł85+12.6%39 344 zł81%-30 537 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian68 992 zł88+12.1%40 248 zł81%-31 429 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne87 873 zł75+10.8%6434 zł87%-20 975 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja57 992 zł96+14.9%59 408 zł77%-38 373 zł0.596
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja57 061 zł99+14.3%60 297 zł76%-39 251 zł0.605
RozwójOgraniczenieRezygnacja61 153 zł88+14.0%54 827 zł78%-35 758 zł0.608
Bez zmianOgraniczenieBez zmian71 192 zł78+12.1%38 048 zł82%-29 229 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne89 119 zł68+10.2%5137 zł89%-19 678 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja62 903 zł81+12.1%54 171 zł79%-33 039 zł0.652
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja61 960 zł84+11.5%55 075 zł79%-33 931 zł0.660
LikwidacjaBez zmianBez zmian74 751 zł70+9.9%34 215 zł85%-25 313 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja64 160 zł74+11.5%52 875 zł80%-31 731 zł0.677
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian75 995 zł63+9.3%32 932 zł85%-24 019 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja67 722 zł66+9.3%49 038 zł82%-27 811 zł0.728
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne93 851 zł53+7.5%0 zł95%-14 550 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja68 967 zł59+8.8%47 755 zł83%-26 517 zł0.758
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian80 710 zł48+6.7%28 101 zł88%-18 910 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja73 685 zł44+6.1%42 938 zł86%-21 404 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 285 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.25 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 64% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.