HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kamieński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy43 773 mieszkańcówdochody własne 10 127 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.52% do 0.73%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.42% do 22.85%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne90 246 zł132-4.0%29 200 zł80%-48 669 zł0.274
●RozwójDoinwestowanieAktywne86 670 zł137-4.0%31 920 zł79%-51 354 zł0.299
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne83 443 zł150-2.0%36 619 zł78%-56 080 zł0.312
●RozwójBez zmianAktywne93 396 zł119-5.9%24 582 zł82%-44 031 zł0.313
Bez zmianDoinwestowanieAktywne89 770 zł123-6.1%27 388 zł81%-46 795 zł0.332
●Szeroki programOgraniczenieAktywne97 503 zł110-6.8%21 193 zł83%-40 661 zł0.339
Bez zmianBez zmianAktywne96 424 zł105-8.0%20 134 zł84%-39 555 zł0.389
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne95 592 zł108-8.4%20 887 zł83%-40 310 zł0.395
●RozwójOgraniczenieAktywne100 557 zł97-8.7%16 668 zł85%-36 134 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian73 047 zł127-4.7%57 296 zł77%-55 209 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian76 349 zł114-6.6%55 054 zł78%-50 512 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian69 643 zł132-4.7%62 301 zł76%-57 812 zł0.473
Szeroki programOgraniczenieBez zmian80 278 zł105-7.6%49 386 zł80%-47 232 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne102 142 zł90-10.2%13 754 zł86%-33 191 zł0.484
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian66 265 zł145-2.8%64 629 zł74%-62 597 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne101 294 zł93-10.7%14 525 zł86%-33 963 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian72 894 zł118-6.8%60 117 zł77%-53 195 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne103 494 zł83-10.7%12 325 zł87%-31 763 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian79 528 zł100-8.7%53 106 zł80%-45 978 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian78 693 zł103-9.2%53 891 zł80%-46 736 zł0.528
RozwójOgraniczenieBez zmian83 484 zł92-9.4%47 440 zł81%-42 645 zł0.536
Szeroki programBez zmianRezygnacja63 703 zł123-5.2%75 490 zł75%-59 094 zł0.546
RozwójBez zmianRezygnacja67 096 zł110-7.1%73 273 zł76%-54 352 zł0.562
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja70 939 zł101-8.0%67 789 zł77%-51 109 zł0.567
RozwójDoinwestowanieRezygnacja60 385 zł128-5.2%80 348 zł73%-61 659 zł0.571
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja56 916 zł141-3.3%82 699 zł70%-66 488 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja63 727 zł114-7.3%78 180 zł76%-56 997 zł0.586
OgraniczenieBez zmianBez zmian85 223 zł85-11.0%47 016 zł83%-39 639 zł0.586
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian84 373 zł88-11.4%47 818 zł83%-40 415 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne107 743 zł75-12.5%7510 zł90%-26 962 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja70 366 zł96-9.2%71 185 zł77%-49 774 zł0.605
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja69 531 zł99-9.6%71 969 zł77%-50 531 zł0.613
Bez zmianOgraniczenieBez zmian86 573 zł78-11.4%45 618 zł83%-38 215 zł0.615
RozwójOgraniczenieRezygnacja74 238 zł88-9.9%65 678 zł79%-46 477 zł0.616
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne109 081 zł68-12.9%6097 zł92%-25 551 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja76 067 zł81-11.4%65 089 zł80%-43 428 zł0.660
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja75 217 zł84-11.9%65 890 zł80%-44 203 zł0.667
LikwidacjaBez zmianBez zmian90 803 zł70-13.2%41 054 zł85%-33 435 zł0.673
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja77 417 zł74-11.9%63 690 zł81%-42 003 zł0.685
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian92 138 zł63-13.6%39 672 zł86%-32 027 zł0.705
LikwidacjaBez zmianRezygnacja81 652 zł66-13.6%59 121 zł83%-37 217 zł0.735
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne114 555 zł53-15.1%0 zł95%-19 469 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja82 987 zł59-14.1%57 738 zł84%-35 809 zł0.765
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian97 592 zł48-15.8%34 063 zł89%-25 969 zł0.807
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja88 446 zł44-16.2%52 140 zł86%-29 743 zł0.857

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 321 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.87 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 60% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.