HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat gryficki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy56 095 mieszkańcówdochody własne 8879 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.54% do 0.56%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.08% do 26.05%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne82 085 zł132-4.9%27 445 zł72%-62 857 zł0.280
●RozwójDoinwestowanieAktywne78 792 zł137-4.9%29 779 zł71%-65 164 zł0.305
●RozwójBez zmianAktywne85 117 zł119-6.8%22 922 zł74%-58 319 zł0.316
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne75 693 zł150-3.0%34 370 zł68%-69 779 zł0.320
Bez zmianDoinwestowanieAktywne81 781 zł123-7.0%25 337 zł73%-60 697 zł0.336
●Szeroki programOgraniczenieAktywne88 827 zł110-7.7%20 049 zł76%-55 461 zł0.341
Bez zmianBez zmianAktywne88 042 zł105-8.8%18 554 zł76%-53 925 zł0.390
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne87 153 zł108-9.3%19 374 zł76%-54 747 zł0.397
●RozwójOgraniczenieAktywne91 775 zł97-9.6%15 609 zł78%-51 020 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian66 841 zł127-5.7%56 510 zł67%-66 671 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian70 008 zł114-7.5%54 976 zł69%-62 097 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian63 701 zł132-5.7%61 604 zł66%-68 921 zł0.475
Szeroki programOgraniczenieBez zmian73 560 zł105-8.5%49 382 zł72%-59 301 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne93 322 zł90-11.1%12 697 zł78%-48 082 zł0.484
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian60 467 zł145-3.8%63 251 zł64%-73 572 zł0.489
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne92 420 zł93-11.6%13 533 zł78%-48 919 zł0.489
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian66 824 zł118-7.7%60 107 zł68%-64 419 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian73 067 zł100-9.6%53 550 zł72%-57 668 zł0.519
●Bez zmianOgraniczenieAktywne94 620 zł83-11.6%11 333 zł79%-46 719 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian72 176 zł103-10.0%54 397 zł72%-58 492 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian76 644 zł92-10.3%47 941 zł73%-54 824 zł0.535
Szeroki programBez zmianRezygnacja58 584 zł123-6.1%75 874 zł65%-69 050 zł0.544
RozwójBez zmianRezygnacja61 832 zł110-8.0%74 167 zł67%-64 445 zł0.559
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja65 308 zł101-8.9%68 740 zł69%-61 673 zł0.565
RozwójDoinwestowanieRezygnacja55 521 zł128-6.1%80 799 zł63%-71 275 zł0.569
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja52 206 zł141-4.2%82 580 zł63%-75 956 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja58 724 zł114-8.2%79 131 zł66%-66 742 zł0.583
OgraniczenieBez zmianBez zmian78 328 zł85-11.8%47 941 zł76%-51 847 zł0.585
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian77 423 zł88-12.3%48 803 zł75%-52 686 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne98 501 zł75-13.3%6959 zł80%-42 356 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja64 972 zł96-10.0%72 568 zł69%-59 985 zł0.601
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja64 081 zł99-10.5%73 415 zł68%-60 809 zł0.610
RozwójOgraniczenieRezygnacja68 473 zł88-10.8%67 125 zł72%-57 165 zł0.612
Bez zmianOgraniczenieBez zmian79 623 zł78-12.3%46 603 zł76%-50 486 zł0.613
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne99 785 zł68-13.8%5609 zł80%-41 008 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja70 238 zł81-12.3%66 954 zł73%-54 158 zł0.657
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja69 333 zł84-12.7%67 815 zł72%-54 997 zł0.664
LikwidacjaBez zmianBez zmian83 487 zł70-14.0%42 444 zł78%-46 143 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja71 533 zł74-12.7%65 615 zł73%-52 797 zł0.682
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian84 770 zł63-14.5%41 120 zł78%-44 797 zł0.704
LikwidacjaBez zmianRezygnacja75 402 zł66-14.5%61 452 zł76%-48 448 zł0.732
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne104 852 zł53-15.9%0 zł83%-35 412 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja76 685 zł59-14.9%60 127 zł77%-47 102 zł0.762
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian89 818 zł48-16.6%35 982 zł80%-39 222 zł0.806
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja81 738 zł44-17.0%55 024 zł79%-41 521 zł0.855

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 301 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.79 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 82% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.