HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat goleniowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy81 118 mieszkańcówdochody własne 7477 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.47% do 0.13%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.41% do 13.76%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (14)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne38 739 zł132+3.3%23 632 zł94%-10 499 zł0.317
●RozwójBez zmianAktywne41 899 zł119+1.2%19 874 zł98%-6742 zł0.338
●RozwójDoinwestowanieAktywne36 101 zł137+3.3%26 021 zł92%-12 888 zł0.344
●Szeroki programOgraniczenieAktywne44 811 zł110+0.2%17 117 zł99%-3984 zł0.359
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne39 227 zł123+1.0%22 342 zł95%-9178 zł0.360
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne32 885 zł150+5.3%29 841 zł87%-16 708 zł0.371
●Bez zmianBez zmianAktywne44 972 zł105-1.0%16 249 zł99%-3091 zł0.400
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne44 010 zł108-1.5%17 161 zł99%-4005 zł0.409
●RozwójOgraniczenieAktywne47 901 zł97-1.8%13 439 zł100%-306 zł0.429
Szeroki programBez zmianBez zmian28 920 zł127+2.4%35 902 zł87%-16 922 zł0.457
RozwójBez zmianBez zmian32 172 zł114+0.4%32 785 zł90%-13 104 zł0.467
Szeroki programOgraniczenieBez zmian34 973 zł105-0.6%29 465 zł93%-10 429 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian26 389 zł132+2.4%38 871 zł84%-19 234 zł0.483
●OgraniczenieBez zmianAktywne49 679 zł90-3.4%11 154 zł100%1995 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian29 605 zł118+0.2%35 797 zł88%-15 463 zł0.491
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne48 707 zł93-3.9%12 079 zł100%1069 zł0.495
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian23 083 zł145+4.5%42 058 zł80%-23 114 zł0.506
Bez zmianBez zmianBez zmian35 335 zł100-1.8%29 794 zł94%-9393 zł0.511
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian34 372 zł103-2.3%30 719 zł93%-10 309 zł0.522
●Bez zmianOgraniczenieAktywne50 907 zł83-3.9%9879 zł100%3269 zł0.522
RozwójOgraniczenieBez zmian38 155 zł92-2.5%26 454 zł98%-6690 zł0.529
Szeroki programBez zmianRezygnacja23 604 zł123+1.9%43 453 zł82%-20 528 zł0.535
RozwójBez zmianRezygnacja26 912 zł110-0.1%40 289 zł87%-16 668 zł0.543
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja29 661 zł101-1.1%37 040 zł88%-14 030 zł0.551
RozwójDoinwestowanieRezygnacja21 126 zł128+1.9%46 354 zł80%-22 801 zł0.560
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja24 397 zł114-0.3%43 230 zł84%-18 989 zł0.567
OgraniczenieBez zmianBez zmian40 027 zł85-4.2%24 800 zł99%-4325 zł0.576
Bez zmianBez zmianRezygnacja30 131 zł96-2.3%37 223 zł90%-12 916 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja17 763 zł141+4.0%49 580 zł75%-26 724 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian39 052 zł88-4.7%25 737 zł99%-5254 zł0.585
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja29 168 zł99-2.7%38 147 zł88%-13 831 zł0.591
RozwójOgraniczenieRezygnacja32 899 zł88-3.0%33 953 zł93%-10 249 zł0.594
●LikwidacjaBez zmianAktywne54 303 zł75-5.8%6156 zł100%6986 zł0.595
Bez zmianOgraniczenieBez zmian41 252 zł78-4.7%23 537 zł99%-3054 zł0.604
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne55 520 zł68-6.3%4893 zł100%8247 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja34 826 zł81-4.7%32 224 zł96%-7843 zł0.637
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja33 852 zł84-5.2%33 161 zł94%-8772 zł0.646
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja36 052 zł74-5.2%30 961 zł98%-6572 zł0.662
LikwidacjaBez zmianBez zmian44 634 zł70-6.6%19 899 zł100%647 zł0.664
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian45 849 zł63-7.0%18 648 zł100%1906 zł0.696
LikwidacjaBez zmianRezygnacja39 438 zł66-7.0%27 319 zł99%-2866 zł0.715
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja40 653 zł59-7.5%26 068 zł99%-1607 zł0.745
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne60 051 zł53-8.6%0 zł100%13 133 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian50 366 zł48-9.4%13 957 zł100%6775 zł0.800
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja45 173 zł44-9.8%21 353 zł100%3266 zł0.841

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 280 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.13 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 19% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.