HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brzeżno

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2526 mieszkańcówdochody własne 8411 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.75% do 0.11%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-11.42% do 32.17%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka108 214 zł133-8.5%19 981 zł68%-74 415 zł0.231
●RozwójProgramPodwyżka112 645 zł121-10.3%15 169 zł70%-69 604 zł0.271
Szeroki programBez zmianPodwyżka104 462 zł124-10.8%32 408 zł67%-73 325 zł0.331
●Bez zmianProgramPodwyżka116 826 zł109-12.1%10 615 zł72%-65 050 zł0.362
RozwójProgramBez zmian95 396 zł121-8.5%61 110 zł67%-72 846 zł0.368
●Szeroki programProgramBez zmian90 977 zł133-6.6%65 773 zł64%-77 641 zł0.380
RozwójBez zmianPodwyżka108 872 zł112-12.6%27 755 zł69%-68 538 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian99 564 zł109-10.3%56 702 zł68%-68 307 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka100 914 zł116-12.1%42 097 zł67%-74 241 zł0.415
Szeroki programBez zmianBez zmian87 734 zł124-8.9%78 468 zł64%-76 430 zł0.445
RozwójBez zmianBez zmian92 131 zł112-10.8%73 830 zł66%-71 659 zł0.464
●OgraniczenieProgramPodwyżka121 246 zł96-14.1%5739 zł73%-60 174 zł0.483
RozwójProgramObniżka82 629 zł121-7.1%96 294 zł64%-75 239 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka105 333 zł104-13.9%37 434 zł69%-69 442 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka113 031 zł100-14.3%23 357 zł72%-64 008 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian103 968 zł96-12.3%52 010 zł70%-63 451 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka86 788 zł109-8.9%91 896 zł65%-70 712 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian84 494 zł116-10.3%87 378 zł64%-77 263 zł0.513
●Szeroki programProgramObniżka78 219 zł133-5.2%100 947 zł62%-80 023 zł0.514
Bez zmianBez zmianBez zmian96 278 zł100-12.6%69 445 zł67%-67 144 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka91 180 zł96-11.0%87 364 zł67%-65 871 zł0.544
RozwójWstrzymanieBez zmian88 900 zł104-12.1%82 729 zł65%-72 480 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka79 741 zł112-9.4%108 035 zł64%-73 963 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka75 354 zł124-7.6%112 664 zł62%-78 722 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka109 503 zł92-15.6%33 025 zł70%-64 900 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka83 879 zł100-11.2%103 661 zł65%-69 460 zł0.588
Głębokie cięcieProgramBez zmian108 268 zł83-14.3%47 787 zł72%-58 719 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka117 427 zł87-16.2%18 674 zł73%-59 160 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian100 657 zł87-14.5%64 881 zł70%-62 316 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieBez zmian93 056 zł92-13.9%78 334 zł67%-67 954 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka72 342 zł116-8.9%120 991 zł62%-79 495 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka125 562 zł83-16.0%1059 zł75%-55 423 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka95 469 zł83-13.0%83 270 zł69%-61 152 zł0.627
RozwójWstrzymanieObniżka76 739 zł104-10.8%116 352 zł63%-74 724 zł0.628
OgraniczenieBez zmianObniżka88 247 zł87-13.2%99 372 zł67%-64 646 zł0.653
Bez zmianWstrzymanieObniżka80 886 zł92-12.6%111 968 zł64%-70 209 zł0.670
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka113 910 zł79-17.5%28 329 zł73%-60 036 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian97 448 zł79-15.8%73 698 zł69%-63 111 zł0.703
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian104 933 zł74-16.5%60 799 zł72%-57 610 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka121 718 zł74-18.1%14 327 zł75%-54 435 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka85 265 zł79-14.5%107 605 zł67%-65 381 zł0.742
Głębokie cięcieBez zmianObniżka92 512 zł74-15.2%95 300 zł69%-59 955 zł0.743
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian101 735 zł66-17.7%69 604 zł72%-58 391 zł0.812
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka118 213 zł66-19.4%23 913 zł74%-55 297 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka89 541 zł66-16.5%103 523 zł69%-60 675 zł0.834

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 347 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.88 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 94% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.