HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat świdwiński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy42 754 mieszkańcówdochody własne 8011 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.09% do 0.55%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.95% do 17.56%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne55 141 zł132-7.5%25 504 zł91%-21 404 zł0.300
●RozwójDoinwestowanieAktywne52 211 zł137-7.5%28 064 zł88%-23 937 zł0.326
●RozwójBez zmianAktywne58 275 zł119-9.3%21 493 zł93%-17 379 zł0.328
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne49 017 zł150-5.6%32 146 zł85%-28 032 zł0.347
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne55 303 zł123-9.5%24 117 zł92%-19 976 zł0.349
●Szeroki programOgraniczenieAktywne61 548 zł110-10.3%18 462 zł97%-14 377 zł0.351
Bez zmianBez zmianAktywne61 309 zł105-11.3%17 613 zł98%-13 485 zł0.396
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne60 382 zł108-11.8%18 475 zł97%-14 348 zł0.404
●RozwójOgraniczenieAktywne64 605 zł97-12.1%14 539 zł99%-10 441 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian43 015 zł127-8.2%41 959 zł84%-28 180 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian46 259 zł114-10.1%38 999 zł87%-24 092 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian49 401 zł105-11.0%35 011 zł90%-21 178 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian40 212 zł132-8.2%45 495 zł82%-30 631 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne66 305 zł90-13.6%12 068 zł99%-7954 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian43 413 zł118-10.3%42 589 zł85%-26 608 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne65 366 zł93-14.0%12 943 zł99%-8831 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian36 908 zł145-6.4%48 523 zł79%-34 789 zł0.498
Bez zmianBez zmianBez zmian49 403 zł100-12.1%36 159 zł91%-20 135 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne67 566 zł83-14.0%10 743 zł99%-6631 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian48 474 zł103-12.5%37 031 zł89%-21 001 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian52 569 zł92-12.8%32 138 zł93%-17 177 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja36 438 zł123-8.7%52 263 zł80%-32 057 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja39 750 zł110-10.5%49 204 zł83%-27 924 zł0.551
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja42 829 zł101-11.4%45 310 zł86%-25 048 zł0.557
RozwójDoinwestowanieRezygnacja33 699 zł128-8.7%55 705 zł77%-34 468 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja36 966 zł114-10.7%52 702 zł82%-30 401 zł0.574
OgraniczenieBez zmianBez zmian54 381 zł85-14.3%30 695 zł95%-14 624 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja30 327 zł141-6.8%58 834 zł76%-38 671 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian53 440 zł88-14.7%31 580 zł93%-15 504 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja42 960 zł96-12.5%46 266 zł86%-23 923 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne71 208 zł75-15.7%6630 zł100%-2531 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja42 032 zł99-12.9%47 137 zł85%-24 788 zł0.600
RozwójOgraniczenieRezygnacja46 064 zł88-13.2%42 337 zł89%-21 003 zł0.603
Bez zmianOgraniczenieBez zmian55 640 zł78-14.7%29 380 zł97%-13 304 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne72 458 zł68-16.1%5320 zł100%-1221 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja47 943 zł81-14.7%40 839 zł92%-18 407 zł0.646
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja47 003 zł84-15.1%41 741 zł91%-19 286 zł0.654
LikwidacjaBez zmianBez zmian59 267 zł70-16.4%25 438 zł99%-9221 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja49 203 zł74-15.1%39 541 zł92%-17 086 zł0.671
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian60 515 zł63-16.8%24 153 zł99%-7914 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja52 834 zł66-16.8%35 646 zł97%-12 998 zł0.723
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne77 260 zł53-18.3%0 zł100%4085 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja54 081 zł59-17.3%34 361 zł98%-11 690 zł0.753
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian65 300 zł48-18.9%19 202 zł100%-2627 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja58 872 zł44-19.3%29 396 zł99%-6398 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 291 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.07 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 28% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.