HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bielice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2919 mieszkańcówdochody własne 7232 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.64% do 1.2%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-15.34% do 35.17%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka104 578 zł133-2.7%18 653 zł65%-72 041 zł0.232
●RozwójProgramPodwyżka108 666 zł121-4.6%14 224 zł67%-67 611 zł0.272
Szeroki programBez zmianPodwyżka101 280 zł124-5.1%31 086 zł65%-70 651 zł0.331
●Bez zmianProgramPodwyżka112 511 zł109-6.5%10 044 zł68%-63 432 zł0.362
RozwójProgramBez zmian92 972 zł121-2.7%60 584 zł64%-69 720 zł0.369
●Szeroki programProgramBez zmian88 894 zł133-0.7%64 864 zł62%-74 136 zł0.382
RozwójBez zmianPodwyżka105 349 zł112-7.0%26 816 zł67%-66 243 zł0.393
Bez zmianProgramBez zmian96 807 zł109-4.6%56 551 zł65%-65 554 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka98 167 zł116-6.5%40 783 zł64%-71 202 zł0.414
Szeroki programBez zmianBez zmian86 054 zł124-3.2%77 894 zł62%-72 663 zł0.445
RozwójBez zmianBez zmian90 113 zł112-5.1%73 635 zł63%-68 269 zł0.464
●OgraniczenieProgramPodwyżka116 526 zł96-8.6%5620 zł70%-59 007 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka102 244 zł104-8.4%36 504 zł66%-66 784 zł0.484
RozwójProgramObniżka81 349 zł121-1.2%96 353 zł62%-71 279 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka109 176 zł100-8.9%22 792 zł68%-62 084 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian100 809 zł96-6.7%52 312 zł67%-61 146 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka85 176 zł109-3.2%92 328 zł63%-67 122 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian83 217 zł116-4.6%86 813 zł62%-73 157 zł0.513
●Szeroki programProgramObniżka77 279 zł133+0.8%100 624 zł61%-75 685 zł0.516
Bez zmianBez zmianBez zmian93 929 zł100-7.0%69 623 zł65%-64 123 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka89 168 zł96-5.3%88 335 zł65%-62 727 zł0.544
RozwójWstrzymanieBez zmian87 283 zł104-6.5%82 545 zł63%-68 752 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka78 829 zł112-3.7%108 425 zł62%-69 767 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka74 779 zł124-1.7%112 676 zł60%-74 151 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka106 079 zł92-10.2%32 472 zł67%-62 615 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka82 638 zł100-5.6%104 466 zł63%-65 630 zł0.587
Głębokie cięcieProgramBez zmian104 723 zł83-8.9%48 524 zł69%-56 844 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka113 169 zł87-10.9%18 562 zł70%-57 683 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian91 107 zł92-8.4%78 524 zł65%-64 596 zł0.610
OgraniczenieBez zmianBez zmian97 909 zł87-9.0%65 587 zł67%-59 739 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka72 146 zł116-3.2%121 012 zł60%-74 602 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka120 453 zł83-10.7%1357 zł72%-54 689 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka93 073 zł83-7.5%84 587 zł67%-58 436 zł0.627
RozwójWstrzymanieObniżka76 205 zł104-5.1%116 753 zł61%-70 207 zł0.627
OgraniczenieBez zmianObniżka86 609 zł87-7.7%100 657 zł65%-61 259 zł0.653
Bez zmianWstrzymanieObniżka80 022 zł92-7.0%112 756 zł62%-66 061 zł0.669
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka110 082 zł79-12.2%28 231 zł69%-58 201 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian95 097 zł79-10.4%74 451 zł67%-60 200 zł0.703
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian101 803 zł74-11.1%61 849 zł69%-55 460 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka117 075 zł74-12.9%14 641 zł72%-53 388 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka84 002 zł79-9.0%108 938 zł64%-61 677 zł0.741
Głębokie cięcieBez zmianObniżka90 493 zł74-9.8%96 928 zł67%-56 992 zł0.743
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian99 000 zł66-12.5%70 705 zł68%-55 909 zł0.812
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka113 998 zł66-14.2%24 277 zł72%-53 894 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka87 895 zł66-11.1%105 201 zł66%-57 398 zł0.833

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 317 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 1.23 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 96% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.