Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat myśliborski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy61 756 mieszkańcówdochody własne 7977 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.88% do 0.04%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów4.5% do 14.24%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	49 391 zł	132	-4.3%	24 715 zł	100%	-2869 zł	0.305
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	52 557 zł	119	-6.2%	20 908 zł	100%	949 zł	0.331
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	46 538 zł	137	-4.3%	27 359 zł	99%	-5495 zł	0.331
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	49 664 zł	123	-6.4%	23 619 zł	100%	-1734 zł	0.352
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	55 743 zł	110	-7.1%	17 826 zł	100%	4020 zł	0.353
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	43 313 zł	150	-2.3%	31 235 zł	98%	-9382 zł	0.354
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	55 625 zł	105	-8.2%	17 231 zł	100%	4645 zł	0.397
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	54 694 zł	108	-8.7%	18 105 zł	100%	3770 zł	0.405
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	37 924 zł	127	-5.0%	38 497 zł	95%	-10 941 zł	0.454
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	41 195 zł	114	-6.9%	35 288 zł	99%	-7048 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	44 255 zł	105	-7.9%	31 683 zł	99%	-4076 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	35 192 zł	132	-5.0%	41 674 zł	93%	-13 474 zł	0.480
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	38 421 zł	118	-7.1%	38 516 zł	96%	-9639 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	31 862 zł	145	-3.1%	44 950 zł	89%	-17 435 zł	0.501
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	44 367 zł	100	-9.0%	32 194 zł	100%	-3278 zł	0.514
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	43 433 zł	103	-9.4%	33 078 zł	99%	-4156 zł	0.523
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	31 703 zł	123	-5.5%	46 852 zł	91%	-15 467 zł	0.538
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	35 038 zł	110	-7.4%	43 561 zł	93%	-11 524 zł	0.548
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	38 038 zł	101	-8.3%	40 033 zł	98%	-8596 zł	0.555
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	29 031 zł	128	-5.5%	49 951 zł	88%	-17 955 zł	0.563
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	32 325 zł	114	-7.6%	46 711 zł	92%	-14 070 zł	0.572
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	25 636 zł	141	-3.6%	53 311 zł	84%	-21 966 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 290 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.