HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Drawno

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4556 mieszkańcówdochody własne 8800 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-4.28% do 1.5%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.02% do 21.36%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka63 488 zł133-8.7%20 039 zł77%-53 619 zł0.258
●RozwójProgramPodwyżka68 035 zł121-10.5%15 007 zł79%-48 587 zł0.285
Szeroki programBez zmianPodwyżka60 866 zł124-11.0%26 495 zł77%-53 427 zł0.349
●Bez zmianProgramPodwyżka72 331 zł109-12.3%10 237 zł81%-43 817 zł0.366
RozwójProgramBez zmian54 018 zł121-8.7%40 771 zł75%-54 426 zł0.378
●Szeroki programProgramBez zmian49 484 zł133-6.8%45 737 zł72%-59 440 zł0.399
RozwójBez zmianPodwyżka65 391 zł112-12.7%21 528 zł78%-48 420 zł0.402
Bez zmianProgramBez zmian58 299 zł109-10.5%36 258 zł77%-49 674 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka57 923 zł116-12.3%32 098 zł76%-55 000 zł0.430
Szeroki programBez zmianBez zmian47 289 zł124-9.1%51 687 zł71%-59 044 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian51 800 zł112-11.0%46 919 zł74%-54 056 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka76 889 zł96-14.2%5093 zł83%-38 673 zł0.484
RozwójProgramObniżka43 661 zł121-7.3%60 528 zł70%-58 733 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian62 841 zł96-12.5%31 439 zł79%-44 553 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka47 933 zł109-9.1%56 025 zł74%-53 994 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka69 663 zł100-14.5%16 821 zł80%-43 675 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka62 458 zł104-14.1%27 117 zł78%-49 979 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian56 060 zł100-12.7%42 422 zł77%-49 328 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian44 607 zł116-10.5%56 882 zł70%-60 484 zł0.522
●Szeroki programProgramObniżka39 137 zł133-5.4%65 288 zł66%-63 733 zł0.523
OgraniczenieProgramObniżka52 462 zł96-11.1%51 220 zł76%-48 890 zł0.533
RozwójWstrzymanieBez zmian49 128 zł104-12.3%52 104 zł74%-55 482 zł0.549
RozwójBez zmianObniżka41 761 zł112-9.6%66 088 zł70%-58 212 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka37 260 zł124-7.8%70 823 zł65%-63 187 zł0.560
Bez zmianBez zmianObniżka46 010 zł100-11.4%61 611 zł74%-53 498 zł0.577
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka66 741 zł92-15.8%22 397 zł79%-45 220 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian67 272 zł83-14.5%26 914 zł81%-39 568 zł0.594
OgraniczenieBez zmianPodwyżka74 196 zł87-16.4%11 791 zł83%-38 559 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian60 575 zł87-14.7%37 632 zł79%-44 236 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian53 398 zł92-14.1%47 583 zł76%-50 741 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka34 770 zł116-9.1%75 580 zł64%-64 530 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka56 881 zł83-13.2%46 837 zł78%-43 921 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka81 337 zł83-16.2%157 zł85%-33 666 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka39 281 zł104-11.0%70 822 zł68%-59 541 zł0.621
OgraniczenieBez zmianObniżka50 513 zł87-13.4%56 873 zł76%-48 423 zł0.639
Bez zmianWstrzymanieObniżka43 541 zł92-12.7%66 334 zł72%-54 814 zł0.659
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka71 286 zł79-17.6%17 415 zł83%-40 087 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian57 925 zł79-16.0%42 737 zł78%-45 632 zł0.697
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian64 982 zł74-16.6%33 308 zł81%-39 278 zł0.714
OgraniczenieWstrzymanieObniżka48 056 zł79-14.7%61 544 zł75%-49 721 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianObniżka54 907 zł74-15.4%52 651 zł78%-43 481 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka78 618 zł74-18.3%7174 zł85%-33 580 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian62 344 zł66-17.9%38 291 zł80%-40 658 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka52 462 zł66-16.6%57 287 zł77%-44 764 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka75 721 zł66-19.6%12 674 zł85%-35 091 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 357 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.98 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 68% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.