HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Biesiekierz

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6787 mieszkańcówdochody własne 11 077 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-5.45% do 6.39%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.81% do 27.75%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka153 827 zł133+13.2%23 655 zł86%-59 722 zł0.214
●RozwójProgramPodwyżka158 867 zł121+11.0%17 767 zł88%-53 915 zł0.264
Szeroki programBez zmianPodwyżka148 244 zł124+10.4%36 896 zł86%-60 133 zł0.321
●Bez zmianProgramPodwyżka163 642 zł109+8.8%12 157 zł90%-48 387 zł0.359
RozwójProgramBez zmian135 618 zł121+13.2%65 191 zł83%-61 972 zł0.361
●Szeroki programProgramBez zmian130 594 zł133+15.4%70 778 zł82%-67 755 zł0.366
RozwójBez zmianPodwyżka153 255 zł112+8.3%31 214 zł88%-54 358 zł0.389
Bez zmianProgramBez zmian140 379 zł109+11.0%59 875 zł86%-56 467 zł0.405
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka143 355 zł116+8.8%47 219 zł84%-62 451 zł0.407
Szeroki programBez zmianBez zmian125 699 zł124+12.6%83 734 zł81%-67 888 zł0.437
RozwójBez zmianBez zmian130 695 zł112+10.4%78 174 zł83%-62 136 zł0.463
RozwójProgramObniżka118 423 zł121+14.9%101 034 zł80%-67 915 zł0.481
RozwójWstrzymaniePodwyżka148 378 zł104+6.7%41 617 zł87%-56 658 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka168 770 zł96+6.5%5988 zł93%-42 324 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka158 002 zł100+6.2%25 902 zł90%-48 860 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian145 487 zł96+8.6%54 138 zł88%-50 434 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka123 172 zł109+12.6%95 747 zł82%-62 427 zł0.496
●Szeroki programProgramObniżka113 409 zł133+17.1%106 604 zł79%-73 680 zł0.506
Szeroki programWstrzymanieBez zmian121 225 zł116+11.0%93 329 zł80%-70 025 zł0.508
Bez zmianBez zmianBez zmian135 427 zł100+8.3%72 886 zł85%-56 662 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian126 232 zł104+8.8%87 751 zł82%-64 256 zł0.548
OgraniczenieProgramObniżka128 267 zł96+10.2%90 389 zł84%-56 416 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka109 026 zł124+14.3%118 535 zł79%-73 607 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka114 010 zł112+12.1%112 993 zł80%-67 873 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka153 136 zł92+4.6%36 286 zł89%-51 142 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka118 731 zł100+9.9%107 723 zł82%-62 416 zł0.594
Głębokie cięcieProgramBez zmian150 465 zł83+6.2%49 082 zł91%-44 576 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka163 097 zł87+3.9%20 091 zł92%-42 833 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian140 502 zł87+6.0%67 106 zł88%-50 665 zł0.614
Bez zmianWstrzymanieBez zmian130 975 zł92+6.7%82 445 zł83%-58 764 zł0.615
Szeroki programWstrzymanieObniżka104 859 zł116+12.6%127 515 zł78%-75 611 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka173 766 zł83+4.1%0 zł95%-36 437 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka109 854 zł104+10.4%121 955 zł80%-69 860 zł0.633
Głębokie cięcieProgramObniżka133 231 zł83+7.7%85 478 zł87%-50 578 zł0.634
OgraniczenieBez zmianObniżka123 792 zł87+7.5%102 460 zł83%-56 441 zł0.661
Bez zmianWstrzymanieObniżka114 586 zł92+8.3%116 667 zł81%-64 386 zł0.678
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka158 246 zł79+2.3%30 452 zł91%-45 092 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian136 065 zł79+4.4%76 642 zł87%-52 745 zł0.708
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian145 449 zł74+3.6%62 313 zł90%-44 841 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka168 061 zł74+1.5%14 609 zł95%-36 981 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka119 662 zł79+6.0%111 064 zł83%-58 389 zł0.751
Głębokie cięcieBez zmianObniżka128 725 zł74+5.1%97 681 zł87%-50 638 zł0.752
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian141 025 zł66+2.0%71 514 zł89%-46 899 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka163 224 zł66+0.0%24 786 zł94%-39 218 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka124 608 zł66+3.6%106 272 zł87%-52 565 zł0.844

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 399 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.89 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 41% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.