HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat koszaliński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy64 359 mieszkańcówdochody własne 9614 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.67% do 1.17%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.14% do 21.57%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne79 837 zł132+2.4%27 872 zł81%-41 443 zł0.281
●RozwójDoinwestowanieAktywne76 478 zł137+2.4%30 480 zł80%-44 027 zł0.306
●RozwójBez zmianAktywne82 974 zł119+0.4%23 438 zł83%-36 997 zł0.317
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne73 270 zł150+4.5%34 985 zł79%-48 556 zł0.321
Bez zmianDoinwestowanieAktywne79 571 zł123+0.2%26 129 zł82%-39 650 zł0.337
●Szeroki programOgraniczenieAktywne86 803 zł110-0.6%20 232 zł85%-33 803 zł0.342
Bez zmianBez zmianAktywne85 999 zł105-1.8%19 166 zł85%-32 698 zł0.390
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne85 136 zł108-2.3%19 956 zł85%-33 490 zł0.397
●RozwójOgraniczenieAktywne89 850 zł97-2.6%15 890 zł86%-29 460 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian64 279 zł127+1.6%52 627 zł77%-47 713 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian67 554 zł114-0.4%50 236 zł79%-43 210 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian61 077 zł132+1.6%57 193 zł76%-50 218 zł0.475
Szeroki programOgraniczenieBez zmian71 219 zł105-1.4%45 096 zł81%-40 102 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne91 466 zł90-4.3%13 106 zł88%-26 651 zł0.484
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian57 731 zł145+3.6%59 667 zł74%-54 803 zł0.489
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne90 589 zł93-4.7%13 913 zł87%-27 460 zł0.489
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian64 307 zł118-0.6%54 858 zł78%-45 784 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian70 716 zł100-2.6%48 114 zł81%-38 854 zł0.519
●Bez zmianOgraniczenieAktywne92 789 zł83-4.7%11 713 zł89%-25 260 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian69 851 zł103-3.1%48 932 zł81%-39 649 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian74 405 zł92-3.4%42 957 zł83%-35 701 zł0.535
Szeroki programBez zmianRezygnacja55 837 zł123+1.1%68 615 zł76%-51 398 zł0.544
RozwójBez zmianRezygnacja59 196 zł110-0.9%66 229 zł76%-46 852 zł0.559
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja62 784 zł101-1.9%61 231 zł78%-43 780 zł0.565
RozwójDoinwestowanieRezygnacja52 715 zł128+1.1%73 053 zł74%-53 866 zł0.569
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja49 285 zł141+3.1%75 523 zł71%-58 495 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja56 028 zł114-1.1%70 709 zł76%-49 390 zł0.583
OgraniczenieBez zmianBez zmian76 162 zł85-5.0%42 296 zł84%-32 831 zł0.585
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian75 282 zł88-5.5%43 130 zł83%-33 643 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne96 824 zł75-6.6%7173 zł93%-20 730 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja62 442 zł96-3.1%63 961 zł79%-42 454 zł0.601
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja61 577 zł99-3.6%64 778 zł78%-43 249 zł0.609
RozwójOgraniczenieRezygnacja66 053 zł88-3.9%58 944 zł80%-39 337 zł0.612
Bez zmianOgraniczenieBez zmian77 482 zł78-5.5%40 930 zł85%-31 443 zł0.613
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne98 133 zł68-7.1%5796 zł95%-19 355 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja67 893 zł81-5.5%58 137 zł81%-36 425 zł0.656
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja67 013 zł84-6.0%58 970 zł81%-37 236 zł0.663
LikwidacjaBez zmianBez zmian81 500 zł70-7.4%36 598 zł87%-26 933 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja69 213 zł74-6.0%56 770 zł82%-35 036 zł0.681
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian82 807 zł63-7.8%35 248 zł88%-25 561 zł0.704
LikwidacjaBez zmianRezygnacja73 236 zł66-7.8%52 434 zł85%-30 521 zł0.732
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne103 373 zł53-9.4%0 zł97%-13 571 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja74 542 zł59-8.3%51 083 zł85%-29 148 zł0.762
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian88 027 zł48-10.1%29 871 zł93%-19 800 zł0.806
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja79 767 zł44-10.6%45 711 zł89%-23 381 zł0.854

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 310 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.64 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 56% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.