HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kołobrzeski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy76 390 mieszkańcówdochody własne 10 065 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.32% do 0.44%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.65% do 20.54%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne82 697 zł132+0.4%28 354 zł85%-33 715 zł0.279
●RozwójDoinwestowanieAktywne79 227 zł137+0.4%31 086 zł84%-36 442 zł0.304
●RozwójBez zmianAktywne85 883 zł119-1.5%23 905 zł86%-29 266 zł0.316
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne75 965 zł150+2.5%35 617 zł82%-40 978 zł0.318
Bez zmianDoinwestowanieAktywne82 366 zł123-1.7%26 750 zł85%-32 063 zł0.335
●Szeroki programOgraniczenieAktywne89 867 zł110-2.5%20 526 zł89%-25 887 zł0.341
Bez zmianBez zmianAktywne88 951 zł105-3.7%19 644 zł90%-24 968 zł0.390
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne88 110 zł108-4.2%20 414 zł89%-25 739 zł0.396
●RozwójOgraniczenieAktywne92 959 zł97-4.5%16 185 zł93%-21 546 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian66 391 zł127-0.4%53 016 zł81%-41 112 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian69 721 zł114-2.3%50 579 zł82%-36 596 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian63 085 zł132-0.4%57 585 zł79%-43 750 zł0.474
Szeroki programOgraniczenieBez zmian73 535 zł105-3.3%45 386 zł84%-33 314 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne94 592 zł90-6.1%13 426 zł95%-18 762 zł0.484
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian59 680 zł145+1.7%60 204 zł77%-48 351 zł0.488
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne93 737 zł93-6.6%14 213 zł94%-19 551 zł0.489
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian66 368 zł118-2.5%55 210 zł81%-39 304 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian72 933 zł100-4.5%48 283 zł84%-32 232 zł0.519
●Bez zmianOgraniczenieAktywne95 937 zł83-6.6%12 013 zł96%-17 351 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian72 090 zł103-4.9%49 076 zł84%-33 006 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian76 772 zł92-5.2%43 069 zł86%-28 905 zł0.535
Szeroki programBez zmianRezygnacja57 531 zł123-0.9%68 935 zł77%-45 409 zł0.545
RozwójBez zmianRezygnacja60 950 zł110-2.8%66 366 zł80%-40 845 zł0.560
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja64 681 zł101-3.8%61 313 zł81%-37 604 zł0.565
RozwójDoinwestowanieRezygnacja54 309 zł128-0.9%73 377 zł76%-48 004 zł0.569
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja50 816 zł141+1.2%76 028 zł75%-52 654 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja57 678 zł114-3.0%70 856 zł78%-43 510 zł0.584
OgraniczenieBez zmianBez zmian78 553 zł85-6.8%42 263 zł87%-26 051 zł0.585
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian77 694 zł88-7.3%43 072 zł86%-26 843 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne100 119 zł75-8.4%7339 zł97%-12 688 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja64 248 zł96-4.9%63 925 zł81%-36 432 zł0.602
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja63 405 zł99-5.4%64 717 zł81%-37 206 zł0.610
RozwójOgraniczenieRezygnacja68 006 zł88-5.7%58 849 zł83%-33 147 zł0.613
Bez zmianOgraniczenieBez zmian79 894 zł78-7.3%40 872 zł88%-24 643 zł0.614
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne101 449 zł68-8.9%5943 zł98%-11 293 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja69 873 zł81-7.3%57 898 zł85%-30 245 zł0.657
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja69 015 zł84-7.8%58 707 zł84%-31 036 zł0.664
LikwidacjaBez zmianBez zmian84 058 zł70-9.2%36 368 zł93%-20 001 zł0.672
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja71 215 zł74-7.8%56 507 zł86%-28 836 zł0.683
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian85 385 zł63-9.6%34 994 zł94%-18 609 zł0.704
LikwidacjaBez zmianRezygnacja75 384 zł66-9.6%51 998 zł88%-24 189 zł0.733
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne106 852 zł53-11.1%0 zł99%-5361 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja76 711 zł59-10.1%50 623 zł90%-22 797 zł0.763
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian90 767 zł48-11.9%29 427 zł97%-12 701 zł0.806
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja82 098 zł44-12.3%45 050 zł95%-16 882 zł0.855

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 318 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.30 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 45% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.