HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat białogardzki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy43 964 mieszkańcówdochody własne 8147 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.63% do 0.49%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.54% do 16.86%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne51 632 zł132-5.7%25 577 zł88%-22 382 zł0.303
●RozwójDoinwestowanieAktywne48 721 zł137-5.7%28 128 zł86%-24 908 zł0.329
●RozwójBez zmianAktywne54 811 zł119-7.5%21 547 zł92%-18 338 zł0.330
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne51 858 zł123-7.7%24 161 zł90%-20 926 zł0.351
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne45 480 zł150-3.8%32 229 zł84%-29 023 zł0.351
●Szeroki programOgraniczenieAktywne58 073 zł110-8.5%18 524 zł94%-15 338 zł0.352
Bez zmianBez zmianAktywne57 890 zł105-9.6%17 648 zł96%-14 424 zł0.397
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne56 968 zł108-10.0%18 506 zł94%-15 284 zł0.404
●RozwójOgraniczenieAktywne61 175 zł97-10.3%14 578 zł98%-11 383 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian39 751 zł127-6.4%41 626 zł83%-29 081 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian43 039 zł114-8.3%38 611 zł85%-24 975 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian46 172 zł105-9.2%34 660 zł87%-22 061 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian36 965 zł132-6.4%45 118 zł81%-31 525 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne62 915 zł90-11.8%12 091 zł99%-8879 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian40 209 zł118-8.5%42 156 zł83%-27 482 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne61 981 zł93-12.3%12 964 zł99%-9753 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian33 616 zł145-4.5%48 204 zł77%-35 703 zł0.499
Bez zmianBez zmianBez zmian46 225 zł100-10.3%35 714 zł88%-20 998 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne64 181 zł83-12.3%10 764 zł99%-7553 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian45 300 zł103-10.8%36 582 zł87%-21 861 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian49 382 zł92-11.0%31 732 zł92%-18 043 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja33 300 zł123-6.9%51 670 zł78%-32 917 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja36 654 zł110-8.7%48 557 zł83%-28 766 zł0.549
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja39 725 zł101-9.7%44 698 zł84%-25 890 zł0.556
RozwójDoinwestowanieRezygnacja30 576 zł128-6.9%55 070 zł76%-35 322 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja33 886 zł114-8.9%52 011 zł80%-31 235 zł0.573
OgraniczenieBez zmianBez zmian51 232 zł85-12.5%30 237 zł93%-15 474 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja27 160 zł141-5.0%58 253 zł74%-39 544 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian50 296 zł88-13.0%31 119 zł93%-16 351 zł0.587
Bez zmianBez zmianRezygnacja39 906 zł96-10.8%45 564 zł84%-24 746 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne67 847 zł75-14.0%6643 zł100%-3443 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja38 982 zł99-11.2%46 432 zł84%-25 608 zł0.599
RozwójOgraniczenieRezygnacja43 002 zł88-11.5%41 673 zł87%-21 828 zł0.601
Bez zmianOgraniczenieBez zmian52 496 zł78-13.0%28 919 zł95%-14 151 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne69 100 zł68-14.5%5329 zł100%-2131 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja44 918 zł81-13.0%40 156 zł90%-19 216 zł0.644
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja43 982 zł84-13.4%41 053 zł88%-20 093 zł0.653
LikwidacjaBez zmianBez zmian56 147 zł70-14.7%24 978 zł98%-10 058 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja46 182 zł74-13.4%38 853 zł92%-17 893 zł0.670
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian57 398 zł63-15.2%23 688 zł99%-8748 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja49 836 zł66-15.2%34 927 zł94%-13 795 zł0.721
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne73 930 zł53-16.6%0 zł100%3186 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja51 088 zł59-15.6%33 637 zł96%-12 485 zł0.752
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian62 210 zł48-17.3%18 704 zł100%-3450 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja55 905 zł44-17.7%28 637 zł99%-7181 zł0.846

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 293 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.57 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 35% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.