HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · województwo

ZACHODNIOPOMORSKIE

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy1 622 760 mieszkańcówdochody własne 8900 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.42% do 0.25%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.96% do 16.67%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje województwo

Województwo nie jest zwierzchnikiem gmin ani powiatów, więc jego dźwignie działają pośrednio: przez dostępność transportu, przez majątek regionalny i przez to, dokąd kieruje środki programowe.

Transport regionalny

Przewozy kolejowe i autobusowe o zasięgu wojewódzkim. Decyduje o tym, czy peryferia regionu są dowiązane do rynku pracy stolicy województwa.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-300-0.40-1.10-0.30-28
Redukcja-150-0.20-0.55-0.15-14
Bez zmian00000
Zagęszczenie+180+0.18+0.50+0.20+13
Szeroki program+380+0.36+1.00+0.40+26

Infrastruktura i majątek regionu

Drogi wojewódzkie, szpitale marszałkowskie, tabor. Nakład skupiony w pierwszych latach, potem koszt utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-200-0.120-0.40-10
Bez zmian00000
Program+450+0.22+0.35+0.60+11

Alokacja środków rozwojowych

Program regionalny: czy środki idą na wyrównywanie różnic wewnątrz regionu, czy na wzmacnianie ośrodka, który już ciągnie. To najbardziej polityczna z dźwigni.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Koncentracja0-0.100+1.10-6
Bez zmian00000
Wyrównywanie+120+0.18+0.20-0.50+10

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (8)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
TransportInfrastrukturaRozwójBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramKoncentracja56 567 zł131-1.2%13 798 zł88%-22 604 zł0.241
●ZagęszczenieProgramKoncentracja59 012 zł118-3.0%10 245 zł92%-19 051 zł0.304
Szeroki programBez zmianKoncentracja53 962 zł120-3.3%14 046 zł87%-22 848 zł0.359
●Szeroki programProgramBez zmian46 532 zł137-0.2%22 961 zł84%-28 634 zł0.380
ZagęszczenieProgramBez zmian49 093 zł124-2.0%20 984 zł86%-25 012 zł0.385
●Bez zmianProgramKoncentracja61 225 zł105-4.7%6940 zł94%-15 746 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian51 419 zł111-3.7%19 262 zł87%-21 640 zł0.428
ZagęszczenieBez zmianKoncentracja56 443 zł107-5.1%11 249 zł91%-19 289 zł0.429
●ZagęszczenieProgramWyrównywanie42 872 zł134-0.2%29 531 zł83%-29 614 zł0.449
Bez zmianProgramWyrównywanie45 265 zł121-2.0%27 790 zł84%-26 192 zł0.452
Szeroki programWstrzymanieKoncentracja50 616 zł110-4.5%18 403 zł86%-24 885 zł0.460
Szeroki programBez zmianBez zmian44 287 zł126-2.4%27 770 zł83%-28 652 zł0.464
●Szeroki programProgramWyrównywanie40 243 zł147+1.6%31 593 zł80%-33 286 zł0.483
RedukcjaProgramWyrównywanie47 973 zł107-3.9%25 480 zł86%-22 600 zł0.489
ZagęszczenieBez zmianBez zmian46 879 zł113-4.1%25 783 zł85%-25 027 zł0.489
RedukcjaProgramBez zmian54 072 zł97-5.7%17 027 zł91%-18 090 zł0.504
●RedukcjaProgramKoncentracja63 796 zł91-6.6%3438 zł96%-12 244 zł0.508
Bez zmianBez zmianKoncentracja58 691 zł94-6.8%9576 zł93%-15 978 zł0.518
ZagęszczenieBez zmianWyrównywanie40 824 zł123-2.4%34 161 zł82%-29 519 zł0.526
ZagęszczenieWstrzymanieKoncentracja53 148 zł97-6.2%16 460 zł89%-21 288 zł0.527
Szeroki programBez zmianWyrównywanie38 167 zł136-0.6%36 189 zł79%-33 193 zł0.535
Bez zmianBez zmianBez zmian49 237 zł100-5.8%24 077 zł87%-21 651 zł0.544
Bez zmianBez zmianWyrównywanie43 247 zł110-4.1%32 363 zł84%-26 095 zł0.549
Szeroki programWstrzymanieBez zmian41 179 zł116-3.5%32 737 zł82%-30 537 zł0.554
LikwidacjaProgramWyrównywanie50 628 zł93-5.8%23 239 zł90%-19 074 zł0.556
ZagęszczenieWstrzymanieBez zmian43 820 zł103-5.3%30 715 zł84%-26 876 zł0.586
LikwidacjaProgramBez zmian56 674 zł83-7.5%14 944 zł94%-14 605 zł0.598
RedukcjaBez zmianWyrównywanie45 966 zł96-6.0%30 022 zł86%-22 513 zł0.599
Szeroki programWstrzymanieWyrównywanie35 160 zł126-1.8%41 037 zł78%-35 012 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieKoncentracja55 448 zł84-7.9%14 747 zł92%-17 940 zł0.612
ZagęszczenieWstrzymanieWyrównywanie37 866 zł113-3.5%38 940 zł80%-31 303 zł0.613
RedukcjaBez zmianBez zmian51 903 zł86-7.7%21 810 zł91%-18 110 zł0.623
RedukcjaBez zmianKoncentracja61 278 zł80-8.6%7365 zł96%-12 483 zł0.626
●LikwidacjaProgramKoncentracja66 316 zł77-8.5%0 zł98%-8806 zł0.626
Bez zmianWstrzymanieBez zmian46 226 zł90-7.0%28 939 zł86%-23 464 zł0.641
Bez zmianWstrzymanieWyrównywanie40 336 zł100-5.3%37 074 zł83%-27 845 zł0.642
LikwidacjaBez zmianWyrównywanie48 633 zł82-7.9%27 998 zł89%-18 996 zł0.672
RedukcjaWstrzymanieWyrównywanie43 093 zł86-7.2%34 679 zł85%-24 234 zł0.695
RedukcjaWstrzymanieKoncentracja58 076 zł70-9.7%12 517 zł94%-14 413 zł0.714
LikwidacjaBez zmianBez zmian54 518 zł72-9.6%19 940 zł93%-14 633 zł0.717
RedukcjaWstrzymanieBez zmian48 931 zł76-8.8%26 616 zł89%-19 893 zł0.719
LikwidacjaBez zmianKoncentracja63 814 zł66-10.5%5518 zł98%-9051 zł0.740
LikwidacjaWstrzymanieWyrównywanie45 798 zł72-9.0%32 524 zł87%-20 689 zł0.767
LikwidacjaWstrzymanieBez zmian51 585 zł62-10.7%24 614 zł92%-16 387 zł0.809
LikwidacjaWstrzymanieKoncentracja60 653 zł56-11.6%10 534 zł97%-10 951 zł0.823

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 372 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnym) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.11 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 36% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.