Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat śremski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy60 939 mieszkańcówdochody własne 6567 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.3% do 0.31%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-1.56% do 20.39%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (14)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	49 543 zł	132	+5.1%	22 436 zł	81%	-25 199 zł	0.309
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	52 465 zł	119	+3.0%	18 714 zł	84%	-21 490 zł	0.333
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	46 970 zł	137	+5.1%	24 514 zł	80%	-27 250 zł	0.336
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	49 864 zł	123	+2.8%	20 861 zł	83%	-23 581 zł	0.355
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	55 228 zł	110	+2.0%	16 364 zł	86%	-19 175 zł	0.355
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	43 999 zł	150	+7.2%	28 291 zł	78%	-31 014 zł	0.361
●	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	55 312 zł	105	+0.8%	15 107 zł	86%	-17 873 zł	0.398
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	54 309 zł	108	+0.3%	16 068 zł	86%	-18 839 zł	0.407
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	39 665 zł	127	+4.3%	38 033 zł	77%	-29 110 zł	0.455
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	42 679 zł	114	+2.2%	35 623 zł	80%	-25 362 zł	0.467
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	45 333 zł	105	+1.2%	32 055 zł	81%	-23 105 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	37 197 zł	132	+4.3%	41 348 zł	76%	-31 107 zł	0.481
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	40 181 zł	118	+2.0%	38 966 zł	78%	-27 399 zł	0.491
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	34 135 zł	145	+6.3%	43 813 zł	73%	-34 910 zł	0.504
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	45 617 zł	100	-0.0%	33 292 zł	83%	-21 705 zł	0.512
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	44 612 zł	103	-0.5%	34 264 zł	81%	-22 674 zł	0.523
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	34 366 zł	123	+3.7%	48 018 zł	75%	-31 380 zł	0.536
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	37 436 zł	110	+1.7%	45 512 zł	77%	-27 587 zł	0.545
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	40 038 zł	101	+0.7%	42 035 zł	79%	-25 325 zł	0.553
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	31 951 zł	128	+3.7%	51 241 zł	73%	-33 376 zł	0.561
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	34 990 zł	114	+1.5%	48 764 zł	76%	-29 625 zł	0.569
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	28 833 zł	141	+5.8%	53 800 zł	69%	-37 224 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 262 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.64 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.