HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat szamotulski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy91 631 mieszkańcówdochody własne 7312 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.16% do 0.53%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.03% do 18.64%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne52 665 zł132+7.0%23 453 zł86%-20 308 zł0.305
●RozwójBez zmianAktywne55 670 zł119+4.9%19 646 zł89%-16 501 zł0.331
●RozwójDoinwestowanieAktywne49 949 zł137+7.0%25 706 zł84%-22 561 zł0.331
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne52 922 zł123+4.7%21 975 zł86%-18 800 zł0.352
●Szeroki programOgraniczenieAktywne58 641 zł110+3.8%17 046 zł93%-13 906 zł0.353
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne46 891 zł150+9.1%29 574 zł82%-26 430 zł0.355
Bez zmianBez zmianAktywne58 591 zł105+2.6%15 966 zł94%-12 798 zł0.397
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne57 620 zł108+2.1%16 890 zł93%-13 722 zł0.405
●RozwójOgraniczenieAktywne61 577 zł97+1.8%13 316 zł96%-10 194 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian41 840 zł127+6.1%39 311 zł82%-25 564 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian44 944 zł114+4.0%36 713 zł84%-21 707 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian47 796 zł105+3.0%33 011 zł86%-19 179 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian39 237 zł132+6.1%42 689 zł79%-27 750 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne63 216 zł90+0.1%10 965 zł97%-7837 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian42 309 zł118+3.8%40 124 zł82%-23 938 zł0.491
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne62 234 zł93-0.4%11 901 zł97%-8779 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian36 080 zł145+8.3%45 346 zł76%-31 669 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian47 964 zł100+1.8%34 205 zł86%-17 953 zł0.513
●Bez zmianOgraniczenieAktywne64 434 zł83-0.4%9701 zł98%-6579 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian46 991 zł103+1.3%35 141 zł86%-18 880 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian50 833 zł92+1.0%30 489 zł89%-15 398 zł0.530
Szeroki programBez zmianRezygnacja36 009 zł123+5.6%49 379 zł78%-28 543 zł0.537
RozwójBez zmianRezygnacja39 174 zł110+3.5%46 685 zł81%-24 649 zł0.548
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja41 970 zł101+2.5%43 074 zł83%-22 153 zł0.555
RozwójDoinwestowanieRezygnacja33 464 zł128+5.6%52 664 zł76%-30 697 zł0.563
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja36 596 zł114+3.3%50 004 zł79%-26 849 zł0.572
OgraniczenieBez zmianBez zmian52 573 zł85-0.7%29 304 zł93%-12 977 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja30 246 zł141+7.7%55 418 zł73%-34 652 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja42 254 zł96+1.3%44 081 zł84%-20 860 zł0.586
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian51 589 zł88-1.2%30 252 zł91%-13 917 zł0.587
●LikwidacjaBez zmianAktywne67 759 zł75-2.4%6057 zł99%-2986 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja41 281 zł99+0.8%45 017 zł83%-21 787 zł0.597
RozwójOgraniczenieRezygnacja45 067 zł88+0.5%40 456 zł86%-18 336 zł0.600
Bez zmianOgraniczenieBez zmian53 789 zł78-1.2%28 052 zł94%-11 717 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne68 966 zł68-2.9%4806 zł100%-1741 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja46 867 zł81-1.2%39 176 zł89%-15 880 zł0.643
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja45 883 zł84-1.7%40 124 zł87%-16 820 zł0.652
LikwidacjaBez zmianBez zmian57 100 zł70-3.2%24 493 zł97%-8095 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja48 083 zł74-1.7%37 924 zł89%-14 620 zł0.668
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian58 306 zł63-3.7%23 253 zł98%-6846 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja51 397 zł66-3.7%34 361 zł94%-10 994 zł0.720
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne73 419 zł53-5.3%0 zł100%3009 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja52 603 zł59-4.2%33 121 zł95%-9745 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian62 744 zł48-6.1%18 670 zł99%-2065 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja57 045 zł44-6.5%28 527 zł99%-4960 zł0.845

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 273 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.09 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.