HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat poznański

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy454 283 mieszkańcówdochody własne 8306 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.38% do 5.27%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.66% do 20.8%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne72 726 zł132+34.0%24 984 zł86%-28 277 zł0.288
●RozwójDoinwestowanieAktywne69 763 zł137+34.0%27 361 zł84%-30 621 zł0.314
●RozwójBez zmianAktywne75 654 zł119+31.5%20 962 zł89%-24 238 zł0.321
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne66 776 zł150+36.7%31 453 zł83%-34 729 zł0.332
Bez zmianDoinwestowanieAktywne72 664 zł123+31.2%23 390 zł87%-26 632 zł0.341
●Szeroki programOgraniczenieAktywne78 929 zł110+30.2%18 143 zł91%-21 454 zł0.345
Bez zmianBez zmianAktywne78 498 zł105+28.7%17 056 zł92%-20 315 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne77 555 zł108+28.1%17 933 zł91%-21 193 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne81 782 zł97+27.7%14 207 zł95%-17 503 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian59 681 zł127+33.0%45 312 zł82%-33 732 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian62 727 zł114+30.4%42 924 zł84%-29 642 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian56 852 zł132+33.0%49 247 zł80%-36 006 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian65 863 zł105+29.2%38 566 zł86%-26 934 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne83 309 zł90+25.6%11 694 zł97%-14 970 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne82 354 zł93+25.0%12 585 zł96%-15 862 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian59 869 zł118+30.2%46 894 zł83%-31 966 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian53 748 zł145+35.6%51 702 zł78%-40 165 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian65 688 zł100+27.7%40 635 zł86%-25 668 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne84 554 zł83+25.0%10 385 zł98%-13 662 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian64 743 zł103+27.1%41 522 zł86%-26 549 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian68 834 zł92+26.7%36 264 zł89%-22 930 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja52 671 zł123+32.4%58 252 zł79%-36 868 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja55 787 zł110+29.8%55 744 zł82%-32 740 zł0.555
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja58 856 zł101+28.6%51 502 zł83%-30 064 zł0.561
RozwójDoinwestowanieRezygnacja49 909 zł128+32.4%62 071 zł78%-39 109 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja52 997 zł114+29.6%59 598 zł80%-35 032 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja46 734 zł141+35.0%64 647 zł76%-43 305 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian70 481 zł85+24.6%35 428 zł91%-20 343 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian69 524 zł88+24.0%36 349 zł90%-21 238 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne88 030 zł75+22.5%6438 zł99%-9731 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja58 818 zł96+27.1%53 416 zł84%-28 728 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja57 874 zł99+26.4%54 323 zł83%-29 609 zł0.605
RozwójOgraniczenieRezygnacja61 898 zł88+26.1%49 223 zł86%-26 023 zł0.608
Bez zmianOgraniczenieBez zmian71 724 zł78+24.0%34 149 zł92%-19 038 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne89 264 zł68+21.9%5141 zł99%-8436 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja63 615 zł81+24.0%48 338 zł88%-23 400 zł0.651
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja62 658 zł84+23.4%49 259 zł87%-24 294 zł0.660
LikwidacjaBez zmianBez zmian75 185 zł70+21.6%30 453 zł96%-15 124 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja64 858 zł74+23.4%47 059 zł89%-22 094 zł0.676
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian76 417 zł63+21.0%29 187 zł98%-13 832 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja68 323 zł66+21.0%43 359 zł92%-18 175 zł0.728
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne93 888 zł53+19.0%0 zł100%-3312 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja69 555 zł59+20.4%42 093 zł94%-16 883 zł0.758
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian81 024 zł48+18.1%24 467 zł99%-8726 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja74 165 zł44+17.5%37 387 zł98%-11 773 zł0.851

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 279 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.71 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.