Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat obornicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy58 657 mieszkańcówdochody własne 7518 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.73% do 0.41%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-2.77% do 24.56%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	76 795 zł	132	+3.3%	24 163 zł	81%	-33 355 zł	0.284
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	73 821 zł	137	+3.3%	26 366 zł	79%	-35 557 zł	0.310
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	79 632 zł	119	+1.3%	20 189 zł	82%	-29 380 zł	0.319
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	70 929 zł	150	+5.4%	30 404 zł	79%	-39 596 zł	0.327
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	76 625 zł	123	+1.1%	22 475 zł	82%	-31 633 zł	0.339
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	82 884 zł	110	+0.3%	17 610 zł	85%	-26 802 zł	0.343
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	82 383 zł	105	-0.9%	16 350 zł	85%	-25 516 zł	0.391
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	81 424 zł	108	-1.4%	17 259 zł	85%	-26 426 zł	0.399
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	63 555 zł	127	+2.5%	47 122 zł	78%	-37 788 zł	0.450
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	66 511 zł	114	+0.5%	45 266 zł	79%	-33 770 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	60 715 zł	132	+2.5%	51 339 zł	77%	-39 930 zł	0.476
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	69 624 zł	105	-0.5%	40 699 zł	81%	-31 257 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	57 704 zł	145	+4.6%	53 257 zł	74%	-44 011 zł	0.492
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	63 638 zł	118	+0.3%	49 512 zł	79%	-35 963 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	69 381 zł	100	-1.7%	43 498 zł	82%	-29 863 zł	0.517
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	68 419 zł	103	-2.2%	44 421 zł	81%	-30 775 zł	0.527
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	56 440 zł	123	+2.0%	62 000 zł	76%	-40 361 zł	0.542
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	59 468 zł	110	-0.0%	60 008 zł	78%	-36 310 zł	0.556
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	62 514 zł	101	-1.0%	55 573 zł	79%	-33 824 zł	0.562
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	53 668 zł	128	+2.0%	66 085 zł	74%	-42 475 zł	0.568
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	56 662 zł	114	-0.2%	64 124 zł	76%	-38 475 zł	0.580
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	50 585 zł	141	+4.0%	68 139 zł	71%	-46 588 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 274 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.19 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 56% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.