HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Damasławek

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4923 mieszkańcówdochody własne 9629 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.76% do 0.09%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.41% do 27.53%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka117 995 zł133-8.6%20 660 zł80%-52 849 zł0.227
●RozwójProgramPodwyżka122 751 zł121-10.5%15 460 zł82%-47 659 zł0.270
Szeroki programBez zmianPodwyżka113 638 zł124-10.9%32 089 zł79%-52 752 zł0.329
●Bez zmianProgramPodwyżka127 249 zł109-12.2%10 526 zł83%-42 734 zł0.361
RozwójProgramBez zmian103 470 zł121-8.6%56 684 zł79%-54 078 zł0.366
●Szeroki programProgramBez zmian98 729 zł133-6.8%61 706 zł77%-59 250 zł0.376
RozwójBez zmianPodwyżka118 369 zł112-12.7%26 966 zł82%-47 589 zł0.393
Bez zmianProgramBez zmian107 953 zł109-10.5%51 927 zł80%-49 171 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka109 582 zł116-12.2%40 638 zł79%-54 433 zł0.413
Szeroki programBez zmianBez zmian94 946 zł124-9.1%72 514 zł77%-58 933 zł0.443
RozwójBez zmianBez zmian99 662 zł112-10.9%67 520 zł79%-53 788 zł0.464
RozwójProgramObniżka89 210 zł121-7.2%87 662 zł76%-58 812 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka132 050 zł96-14.2%5191 zł85%-37 411 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka114 324 zł104-14.0%35 587 zł80%-49 256 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka122 842 zł100-14.4%22 178 zł83%-42 692 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian112 736 zł96-12.4%46 814 zł82%-43 871 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka93 683 zł109-9.1%82 916 zł78%-53 918 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka84 480 zł133-5.3%92 672 zł73%-63 971 zł0.511
Szeroki programWstrzymanieBez zmian91 237 zł116-10.5%80 483 zł76%-60 471 zł0.512
Bez zmianBez zmianBez zmian104 121 zł100-12.7%62 790 zł79%-48 908 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka98 452 zł96-11.1%77 818 zł79%-48 635 zł0.544
RozwójWstrzymanieBez zmian95 964 zł104-12.2%75 477 zł78%-55 313 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka85 828 zł112-9.5%97 618 zł76%-58 360 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka81 123 zł124-7.7%102 599 zł73%-63 491 zł0.557
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka118 808 zł92-15.7%30 828 zł82%-44 345 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka90 277 zł100-11.4%92 899 zł77%-53 493 zł0.589
Głębokie cięcieProgramBez zmian117 399 zł83-14.4%42 127 zł83%-38 712 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka127 615 zł87-16.3%17 076 zł85%-37 400 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian108 875 zł87-14.6%57 708 zł82%-43 640 zł0.612
Bez zmianWstrzymanieBez zmian100 434 zł92-14.0%70 735 zł79%-50 420 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka77 672 zł116-9.1%110 042 zł72%-64 925 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka136 731 zł83-16.2%74 zł87%-32 231 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka103 103 zł83-13.1%73 363 zł81%-43 492 zł0.628
RozwójWstrzymanieObniżka82 388 zł104-10.9%105 049 zł75%-59 780 zł0.629
OgraniczenieBez zmianObniżka95 017 zł87-13.3%88 017 zł79%-48 242 zł0.655
Bez zmianWstrzymanieObniżka86 847 zł92-12.7%100 318 zł77%-54 901 zł0.672
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka123 595 zł79-17.6%25 711 zł84%-39 036 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian105 202 zł79-15.9%65 638 zł81%-45 135 zł0.705
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian113 511 zł74-16.6%53 261 zł83%-38 512 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka132 268 zł74-18.3%12 319 zł87%-32 251 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka91 601 zł79-14.6%95 333 zł79%-49 632 zł0.744
Głębokie cięcieBez zmianObniżka99 641 zł74-15.3%83 615 zł81%-43 130 zł0.745
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian109 851 zł66-17.9%61 090 zł83%-39 990 zł0.814
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka128 261 zł66-19.5%20 853 zł86%-33 870 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka96 238 zł66-16.6%90 918 zł80%-44 505 zł0.837

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 375 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.74 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 61% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.