HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Czarnków

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy9771 mieszkańcówdochody własne 8018 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.99% do -0.68%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.49% do 20.18%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka56 920 zł133-8.6%18 318 zł80%-35 302 zł0.265
●RozwójProgramPodwyżka61 245 zł121-10.5%13 663 zł82%-30 654 zł0.288
Szeroki programBez zmianPodwyżka54 699 zł124-10.9%23 597 zł80%-35 181 zł0.352
●Bez zmianProgramPodwyżka65 323 zł109-12.3%9269 zł85%-26 260 zł0.367
RozwójProgramBez zmian48 553 zł121-8.6%36 043 zł77%-36 665 zł0.381
RozwójBez zmianPodwyżka59 004 zł112-12.7%19 003 zł82%-30 555 zł0.403
●Szeroki programProgramBez zmian44 240 zł133-6.8%40 597 zł76%-41 300 zł0.404
Bez zmianProgramBez zmian52 619 zł109-10.5%31 741 zł81%-32 285 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka52 101 zł116-12.3%28 240 zł78%-36 575 zł0.432
Szeroki programBez zmianBez zmian42 407 zł124-9.1%45 517 zł75%-40 976 zł0.458
RozwójBez zmianBez zmian46 699 zł112-10.9%40 986 zł77%-36 365 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka69 618 zł96-14.2%4588 zł87%-21 579 zł0.484
RozwójProgramObniżka39 177 zł121-7.2%52 822 zł73%-41 099 zł0.486
Bez zmianProgramObniżka43 234 zł109-9.1%48 530 zł77%-36 729 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian56 899 zł96-12.4%27 176 zł83%-27 623 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka63 061 zł100-14.4%14 685 zł85%-26 184 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka56 415 zł104-14.0%23 660 zł81%-31 939 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian50 744 zł100-12.7%36 707 zł80%-32 008 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian40 044 zł116-10.5%49 810 zł73%-42 241 zł0.523
●Szeroki programProgramObniżka34 873 zł133-5.4%57 366 zł70%-45 722 zł0.527
OgraniczenieProgramObniżka47 503 zł96-11.1%43 977 zł79%-32 080 zł0.532
RozwójWstrzymanieBez zmian44 345 zł104-12.3%45 268 zł77%-37 620 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka37 610 zł112-9.5%57 270 zł73%-40 650 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka33 327 zł124-7.7%61 792 zł69%-45 250 zł0.561
Bez zmianBez zmianObniżka41 646 zł100-11.4%53 001 zł76%-36 303 zł0.575
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka60 481 zł92-15.7%19 357 zł84%-27 556 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian61 080 zł83-14.4%22 921 zł86%-23 075 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian55 000 zł87-14.6%32 168 zł83%-27 372 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka67 332 zł87-16.3%10 128 zł87%-21 530 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian48 399 zł92-14.0%40 979 zł79%-33 252 zł0.606
Głębokie cięcieProgramObniżka51 673 zł83-13.1%39 882 zł82%-27 545 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka31 139 zł116-9.1%65 787 zł68%-46 421 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka73 814 zł83-16.2%82 zł93%-17 014 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka35 431 zł104-10.9%61 255 zł72%-41 810 zł0.619
OgraniczenieBez zmianObniżka45 891 zł87-13.3%48 508 zł79%-31 681 zł0.636
Bez zmianWstrzymanieObniżka39 476 zł92-12.7%56 976 zł75%-37 453 zł0.656
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka64 764 zł79-17.6%14 788 zł86%-22 888 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian52 667 zł79-15.9%36 427 zł82%-28 603 zł0.695
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian59 159 zł74-16.6%28 093 zł86%-22 850 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka43 732 zł79-14.6%52 437 zł78%-32 817 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianObniżka50 039 zł74-15.3%44 559 zł82%-27 172 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka71 505 zł74-18.3%5839 zł92%-16 991 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian56 836 zł66-17.9%32 243 zł85%-24 068 zł0.804
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka47 891 zł66-16.6%48 413 zł81%-28 295 zł0.816
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka68 948 zł66-19.5%10 388 zł90%-18 336 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 338 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.62 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 60% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.