HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat chodzieski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy44 876 mieszkańcówdochody własne 8471 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.37% do 0.09%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5% do 27.03%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne94 585 zł132-1.5%26 137 zł78%-48 283 zł0.272
●RozwójDoinwestowanieAktywne91 275 zł137-1.5%28 426 zł77%-50 573 zł0.297
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne88 365 zł150+0.5%32 797 zł75%-54 943 zł0.309
●RozwójBez zmianAktywne97 431 zł119-3.5%21 839 zł79%-43 986 zł0.311
Bez zmianDoinwestowanieAktywne94 082 zł123-3.7%24 229 zł79%-46 336 zł0.331
●Szeroki programOgraniczenieAktywne101 114 zł110-4.5%19 063 zł80%-41 209 zł0.338
Bez zmianBez zmianAktywne100 178 zł105-5.6%17 702 zł80%-39 817 zł0.387
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne99 267 zł108-6.1%18 555 zł80%-40 672 zł0.394
●RozwójOgraniczenieAktywne103 880 zł97-6.4%14 856 zł82%-37 002 zł0.419
Szeroki programBez zmianBez zmian78 740 zł127-2.3%55 966 zł74%-52 601 zł0.447
RozwójBez zmianBez zmian81 726 zł114-4.3%54 597 zł76%-48 263 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian75 587 zł132-2.3%61 051 zł73%-54 831 zł0.473
Szeroki programOgraniczenieBez zmian85 247 zł105-5.2%49 058 zł78%-45 552 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne105 276 zł90-7.9%12 127 zł82%-34 252 zł0.483
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian72 537 zł145-0.3%62 490 zł70%-59 241 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne104 352 zł93-8.4%12 994 zł82%-35 121 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian78 534 zł118-4.5%59 713 zł75%-50 554 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne106 552 zł83-8.4%10 794 zł83%-32 921 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian84 613 zł100-6.4%53 326 zł78%-44 054 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian83 699 zł103-6.8%54 197 zł78%-44 911 zł0.528
RozwójOgraniczenieBez zmian88 154 zł92-7.1%47 777 zł79%-41 304 zł0.536
Szeroki programBez zmianRezygnacja70 198 zł123-2.8%75 488 zł71%-55 190 zł0.546
RozwójBez zmianRezygnacja73 268 zł110-4.7%73 944 zł74%-50 819 zł0.562
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja76 710 zł101-5.7%68 574 zł75%-48 135 zł0.568
RozwójDoinwestowanieRezygnacja67 125 zł128-2.8%80 403 zł70%-57 392 zł0.571
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja63 992 zł141-0.8%82 017 zł68%-61 835 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja70 155 zł114-4.9%78 893 zł73%-53 082 zł0.586
OgraniczenieBez zmianBez zmian89 692 zł85-8.7%47 905 zł79%-38 510 zł0.587
●LikwidacjaBez zmianAktywne110 277 zł75-10.2%6662 zł85%-28 798 zł0.594
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian88 765 zł88-9.1%48 790 zł79%-39 381 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja76 238 zł96-6.8%72 501 zł76%-46 578 zł0.605
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja75 324 zł99-7.3%73 371 zł75%-47 434 zł0.614
Bez zmianOgraniczenieBez zmian90 965 zł78-9.1%46 590 zł80%-37 181 zł0.615
RozwójOgraniczenieRezygnacja79 701 zł88-7.6%67 119 zł77%-43 854 zł0.616
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne111 540 zł68-10.7%5344 zł86%-27 480 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja81 322 zł81-9.1%67 075 zł79%-41 028 zł0.661
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja80 395 zł84-9.6%67 959 zł78%-41 899 zł0.668
LikwidacjaBez zmianBez zmian94 675 zł70-11.0%42 590 zł82%-33 076 zł0.673
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja82 595 zł74-9.6%65 759 zł79%-39 699 zł0.686
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian95 936 zł63-11.4%41 289 zł82%-31 761 zł0.706
LikwidacjaBez zmianRezygnacja86 309 zł66-11.4%61 756 zł80%-35 589 zł0.736
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne116 436 zł53-12.9%0 zł89%-22 146 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja87 570 zł59-11.9%60 454 zł81%-34 274 zł0.766
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian100 815 zł48-13.6%36 322 zł85%-26 447 zł0.807
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja92 453 zł44-14.1%55 517 zł83%-28 954 zł0.858

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 289 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.51 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 65% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.