HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Leszno

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy59 521 mieszkańcówdochody własne 10 479 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.81% do 0.02%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.66% do 20.56%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne84 557 zł132-4.0%29 305 zł84%-37 358 zł0.278
●RozwójDoinwestowanieAktywne80 971 zł137-4.0%32 128 zł82%-40 173 zł0.302
●RozwójBez zmianAktywne87 808 zł119-5.9%24 728 zł86%-32 781 zł0.315
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne77 640 zł150-2.1%36 788 zł81%-44 841 zł0.316
Bez zmianDoinwestowanieAktywne84 171 zł123-6.1%27 671 zł85%-35 672 zł0.334
●Szeroki programOgraniczenieAktywne91 956 zł110-6.9%21 206 zł87%-29 259 zł0.340
Bez zmianBez zmianAktywne90 934 zł105-8.0%20 353 zł88%-28 366 zł0.390
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne90 117 zł108-8.5%21 094 zł87%-29 109 zł0.396
●RozwójOgraniczenieAktywne95 108 zł97-8.7%16 742 zł91%-24 795 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian67 525 zł127-4.8%55 050 zł80%-45 099 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian70 927 zł114-6.7%52 547 zł81%-40 452 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian64 111 zł132-4.8%59 780 zł78%-47 820 zł0.474
Szeroki programOgraniczenieBez zmian74 897 zł105-7.6%47 135 zł83%-37 031 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne96 772 zł90-10.3%13 900 zł93%-21 927 zł0.484
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian60 631 zł145-2.9%62 454 zł76%-52 556 zł0.487
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne95 939 zł93-10.7%14 660 zł93%-22 688 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian67 461 zł118-6.9%57 348 zł80%-43 250 zł0.492
●Bez zmianOgraniczenieAktywne98 139 zł83-10.7%12 460 zł94%-20 488 zł0.520
Bez zmianBez zmianBez zmian74 202 zł100-8.7%50 225 zł83%-35 968 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian73 383 zł103-9.2%50 991 zł83%-36 714 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian78 200 zł92-9.5%44 789 zł85%-32 497 zł0.535
Szeroki programBez zmianRezygnacja58 252 zł123-5.3%71 658 zł76%-49 617 zł0.545
RozwójBez zmianRezygnacja61 745 zł110-7.2%69 048 zł79%-44 920 zł0.561
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja65 630 zł101-8.1%63 783 zł80%-41 541 zł0.566
RozwójDoinwestowanieRezygnacja54 924 zł128-5.3%76 260 zł75%-52 294 zł0.570
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja51 352 zł141-3.4%78 956 zł73%-57 081 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja58 364 zł114-7.3%73 703 zł77%-47 674 zł0.585
OgraniczenieBez zmianBez zmian80 017 zł85-11.0%43 988 zł86%-29 555 zł0.586
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian79 182 zł88-11.5%44 771 zł86%-30 320 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne102 489 zł75-12.5%7586 zł96%-15 625 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja65 111 zł96-9.2%66 575 zł81%-40 385 zł0.604
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja64 292 zł99-9.7%67 340 zł80%-41 131 zł0.611
Bez zmianOgraniczenieBez zmian81 382 zł78-11.5%42 571 zł86%-28 120 zł0.614
RozwójOgraniczenieRezygnacja69 025 zł88-9.9%61 283 zł82%-36 957 zł0.614
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne103 842 zł68-13.0%6163 zł97%-14 204 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja70 931 zł81-11.5%60 331 zł84%-33 966 zł0.658
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja70 096 zł84-11.9%61 113 zł83%-34 730 zł0.665
LikwidacjaBez zmianBez zmian85 712 zł70-13.2%37 882 zł91%-23 279 zł0.672
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja72 296 zł74-11.9%58 913 zł84%-32 530 zł0.684
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian87 062 zł63-13.7%36 483 zł92%-21 861 zł0.705
LikwidacjaBez zmianRezygnacja76 632 zł66-13.7%54 219 zł86%-27 683 zł0.734
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne109 428 zł53-15.2%0 zł99%-8053 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja77 982 zł59-14.1%52 819 zł88%-26 264 zł0.764
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian92 627 zł48-15.8%30 721 zł96%-15 734 zł0.806
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja83 553 zł44-16.3%47 050 zł92%-20 131 zł0.856

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 328 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.30 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 48% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.