HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat wolsztyński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy56 446 mieszkańcówdochody własne 6893 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.69% do 0.47%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.83% do 24.14%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne61 092 zł132+3.8%23 266 zł77%-38 140 zł0.298
●RozwójDoinwestowanieAktywne58 362 zł137+3.8%25 303 zł75%-40 177 zł0.325
●RozwójBez zmianAktywne63 969 zł119+1.8%19 360 zł79%-34 234 zł0.327
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne55 434 zł150+5.9%29 267 zł73%-44 141 zł0.346
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne61 208 zł123+1.6%21 474 zł78%-36 318 zł0.348
●Szeroki programOgraniczenieAktywne66 921 zł110+0.8%17 012 zł79%-31 886 zł0.350
Bez zmianBez zmianAktywne66 767 zł105-0.4%15 580 zł80%-30 430 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne65 779 zł108-0.9%16 521 zł79%-31 373 zł0.403
●RozwójOgraniczenieAktywne69 733 zł97-1.2%13 179 zł82%-28 054 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian49 864 zł127+3.0%43 556 zł72%-41 440 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian52 843 zł114+1.0%41 599 zł75%-37 501 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian55 674 zł105-0.0%37 422 zł77%-35 206 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian47 249 zł132+3.0%47 447 zł71%-43 428 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne71 268 zł90-2.9%10 706 zł82%-25 565 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian50 197 zł118+0.8%45 517 zł73%-39 535 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne70 269 zł93-3.4%11 660 zł82%-26 519 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian44 219 zł145+5.1%49 460 zł68%-47 425 zł0.498
Bez zmianBez zmianBez zmian55 743 zł100-1.2%39 723 zł77%-33 663 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne72 469 zł83-3.4%9460 zł83%-24 319 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian54 753 zł103-1.7%40 678 zł77%-34 608 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian58 589 zł92-2.0%35 536 zł79%-31 340 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja43 837 zł123+2.5%56 781 zł70%-43 381 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja46 878 zł110+0.5%54 702 zł72%-39 415 zł0.550
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja49 651 zł101-0.5%50 642 zł74%-37 142 zł0.557
RozwójDoinwestowanieRezygnacja41 281 zł128+2.5%60 553 zł68%-45 346 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja44 290 zł114+0.3%58 503 zł70%-41 427 zł0.574
OgraniczenieBez zmianBez zmian60 228 zł85-3.7%34 962 zł79%-28 815 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja38 189 zł141+4.6%62 688 zł64%-49 370 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian59 228 zł88-4.1%35 928 zł79%-29 771 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja49 839 zł96-1.7%52 705 zł75%-35 551 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne75 691 zł75-5.3%5922 zł85%-20 788 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja48 849 zł99-2.2%53 660 zł74%-36 495 zł0.601
RozwójOgraniczenieRezygnacja52 628 zł88-2.5%48 635 zł77%-33 249 zł0.603
Bez zmianOgraniczenieBez zmian61 428 zł78-4.1%33 728 zł81%-27 571 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne76 883 zł68-5.8%4687 zł86%-19 554 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja54 328 zł81-4.1%47 940 zł78%-30 699 zł0.646
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja53 328 zł84-4.6%48 906 zł78%-31 655 zł0.655
LikwidacjaBez zmianBez zmian64 637 zł70-6.1%30 286 zł83%-24 055 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja55 528 zł74-4.6%46 706 zł79%-29 455 zł0.671
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian65 827 zł63-6.5%29 063 zł83%-22 823 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja58 740 zł66-6.5%43 261 zł81%-25 935 zł0.723
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne81 221 zł53-8.1%0 zł91%-14 874 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja59 930 zł59-7.0%42 037 zł82%-24 702 zł0.753
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian70 151 zł48-8.9%24 645 zł86%-18 159 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja64 258 zł44-9.3%37 633 zł85%-20 034 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 266 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.67 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 70% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.