HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat nowotomyski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy75 015 mieszkańcówdochody własne 7540 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.3% do 0.39%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.26% do 21.47%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne61 339 zł132+5.5%24 029 zł81%-30 697 zł0.297
●RozwójDoinwestowanieAktywne58 504 zł137+5.5%26 241 zł79%-32 878 zł0.323
●RozwójBez zmianAktywne64 307 zł119+3.4%20 086 zł83%-26 772 zł0.326
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne55 480 zł150+7.6%30 247 zł78%-36 866 zł0.344
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne61 439 zł123+3.2%22 378 zł81%-28 999 zł0.347
●Szeroki programOgraniczenieAktywne67 419 zł110+2.4%17 502 zł85%-24 231 zł0.349
Bez zmianBez zmianAktywne67 189 zł105+1.2%16 277 zł85%-22 952 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne66 230 zł108+0.7%17 188 zł85%-23 870 zł0.403
●RozwójOgraniczenieAktywne70 317 zł97+0.4%13 639 zł87%-20 385 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian49 499 zł127+4.7%43 282 zł77%-35 154 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian52 575 zł114+2.6%41 007 zł79%-31 167 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian55 560 zł105+1.6%36 866 zł81%-28 676 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian46 788 zł132+4.7%47 074 zł76%-37 304 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne71 903 zł90-1.3%11 173 zł89%-17 909 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne70 932 zł93-1.8%12 096 zł88%-18 840 zł0.492
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian49 830 zł118+2.4%44 830 zł78%-33 365 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian43 656 zł145+6.8%49 410 zł73%-41 354 zł0.497
Bez zmianBez zmianBez zmian55 565 zł100+0.4%38 822 zł81%-27 290 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne73 132 zł83-1.8%9896 zł90%-16 640 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian54 603 zł103-0.1%39 745 zł81%-28 210 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian58 566 zł92-0.4%34 668 zł83%-24 786 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja43 123 zł123+4.1%55 670 zł74%-37 810 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja46 264 zł110+2.1%53 279 zł77%-33 789 zł0.551
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja49 187 zł101+1.1%49 249 zł78%-31 300 zł0.558
RozwójDoinwestowanieRezygnacja40 473 zł128+4.1%59 349 zł73%-39 931 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja43 579 zł114+1.9%56 991 zł75%-35 959 zł0.575
OgraniczenieBez zmianBez zmian60 262 zł85-2.1%33 821 zł85%-22 265 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja37 276 zł141+6.2%61 802 zł70%-44 015 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian59 289 zł88-2.6%34 757 zł84%-23 198 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja49 318 zł96-0.1%50 979 zł79%-29 878 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne76 532 zł75-3.8%6166 zł95%-12 962 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja48 356 zł99-0.6%51 902 zł78%-30 792 zł0.601
RozwójOgraniczenieRezygnacja52 259 zł88-0.9%46 935 zł81%-27 359 zł0.604
Bez zmianOgraniczenieBez zmian61 489 zł78-2.6%32 557 zł86%-20 998 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne77 750 zł68-4.3%4902 zł96%-11 704 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja54 019 zł81-2.6%45 974 zł83%-24 796 zł0.647
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja53 046 zł84-3.1%46 910 zł81%-25 723 zł0.656
LikwidacjaBez zmianBez zmian64 876 zł70-4.5%28 915 zł88%-17 336 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja55 246 zł74-3.1%44 710 zł83%-23 523 zł0.672
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian66 092 zł63-5.0%27 663 zł90%-16 080 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja58 636 zł66-5.0%41 064 zł86%-19 814 zł0.724
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne82 287 zł53-6.6%0 zł98%-6860 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja59 852 zł59-5.5%39 811 zł86%-18 558 zł0.754
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian70 613 zł48-7.4%23 012 zł95%-11 254 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja64 377 zł44-7.8%35 160 zł92%-13 727 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 276 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.52 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.