HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Czempiń

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy11 442 mieszkańcówdochody własne 7874 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.49% do 0.41%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-10.31% do 36.26%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka146 062 zł133+4.1%18 593 zł73%-59 078 zł0.212
●RozwójProgramPodwyżka150 274 zł121+2.0%14 086 zł76%-54 617 zł0.263
Szeroki programBez zmianPodwyżka141 505 zł124+1.5%34 258 zł73%-57 980 zł0.319
●Bez zmianProgramPodwyżka154 241 zł109-0.0%9830 zł78%-50 407 zł0.359
RozwójProgramBez zmian130 721 zł121+4.1%68 642 zł72%-57 872 zł0.362
●Szeroki programProgramBez zmian126 519 zł133+6.2%73 075 zł71%-62 322 zł0.367
RozwójBez zmianPodwyżka145 697 zł112-0.5%29 836 zł76%-53 542 zł0.388
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka137 604 zł116-0.0%45 500 zł72%-58 682 zł0.404
Bez zmianProgramBez zmian134 677 zł109+2.0%64 460 zł75%-53 674 zł0.405
Szeroki programBez zmianBez zmian122 526 zł124+3.5%88 430 zł71%-61 141 zł0.437
RozwójBez zmianBez zmian126 707 zł112+1.5%84 020 zł72%-56 683 zł0.462
RozwójWstrzymaniePodwyżka141 804 zł104-2.0%41 069 zł75%-54 235 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka158 398 zł96-2.2%5345 zł79%-45 957 zł0.483
RozwójProgramObniżka116 236 zł121+5.6%110 044 zł70%-60 338 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka149 643 zł100-2.5%25 665 zł78%-49 355 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian138 821 zł96-0.2%60 045 zł76%-49 239 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka120 184 zł109+3.5%105 871 zł72%-56 105 zł0.497
Szeroki programWstrzymanieBez zmian118 964 zł116+2.0%98 777 zł70%-61 837 zł0.507
●Szeroki programProgramObniżka112 041 zł133+7.8%114 468 zł68%-64 824 zł0.508
Bez zmianBez zmianBez zmian130 643 zł100-0.5%79 861 zł74%-52 508 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian123 153 zł104-0.0%94 359 zł72%-57 356 zł0.546
OgraniczenieProgramObniżka124 318 zł96+1.3%101 716 zł73%-51 662 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka108 468 zł124+5.1%128 696 zł68%-63 590 zł0.558
RozwójBez zmianObniżka112 641 zł112+3.0%124 295 zł70%-59 128 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka145 759 zł92-3.9%36 889 zł77%-50 039 zł0.576
Bez zmianBez zmianObniżka116 570 zł100+1.0%120 149 zł72%-54 917 zł0.595
Głębokie cięcieProgramBez zmian142 873 zł83-2.5%56 136 zł78%-44 909 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka153 777 zł87-4.6%21 260 zł79%-44 932 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian127 097 zł92-2.0%90 191 zł73%-53 127 zł0.613
OgraniczenieBez zmianBez zmian134 764 zł87-2.7%75 647 zł76%-48 099 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka105 158 zł116+3.5%138 375 zł68%-64 227 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka162 463 zł83-4.4%1000 zł80%-41 612 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka109 339 zł104+1.5%133 966 zł70%-59 755 zł0.633
Głębokie cięcieProgramObniżka128 360 zł83-1.0%97 869 zł76%-47 342 zł0.636
OgraniczenieBez zmianObniżka120 680 zł87-1.2%116 240 zł73%-50 464 zł0.663
Bez zmianWstrzymanieObniżka113 275 zł92-0.5%129 806 zł71%-55 535 zł0.678
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka149 903 zł79-6.0%32 473 zł79%-45 604 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian131 228 zł79-4.1%85 917 zł76%-48 697 zł0.708
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian138 793 zł74-4.9%71 811 zł78%-43 794 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka157 819 zł74-6.8%17 189 zł80%-40 612 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka117 396 zł79-2.7%125 840 zł72%-51 071 zł0.752
Głębokie cięcieBez zmianObniżka124 700 zł74-3.5%112 413 zł76%-46 143 zł0.754
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian135 266 zł66-6.3%82 073 zł78%-44 381 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka153 954 zł66-8.2%28 347 zł80%-41 274 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka121 425 zł66-4.9%122 005 zł75%-46 712 zł0.845

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 328 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.97 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 81% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.