HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat grodziski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy51 541 mieszkańcówdochody własne 7282 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.44% do 0.49%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.67% do 22.47%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne63 011 zł132+5.3%23 683 zł81%-31 536 zł0.296
●RozwójDoinwestowanieAktywne60 204 zł137+5.3%25 843 zł79%-33 696 zł0.322
●RozwójBez zmianAktywne65 927 zł119+3.2%19 774 zł82%-27 627 zł0.325
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne57 235 zł150+7.4%29 814 zł78%-37 667 zł0.343
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne63 088 zł123+3.0%22 013 zł81%-29 834 zł0.346
●Szeroki programOgraniczenieAktywne68 988 zł110+2.2%17 267 zł84%-25 120 zł0.349
Bez zmianBez zmianAktywne68 759 zł105+0.9%15 995 zł85%-23 823 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne67 787 zł108+0.4%16 918 zł84%-24 747 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne71 835 zł97+0.1%13 435 zł86%-21 288 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian51 263 zł127+4.4%43 317 zł77%-35 803 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian54 285 zł114+2.4%41 164 zł79%-31 852 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian57 221 zł105+1.3%37 017 zł81%-29 407 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian48 577 zł132+4.4%47 140 zł75%-37 904 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne73 385 zł90-1.5%10 984 zł88%-18 821 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne72 403 zł93-2.0%11 920 zł87%-19 757 zł0.492
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian51 567 zł118+2.2%45 017 zł78%-34 000 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian45 502 zł145+6.5%49 352 zł72%-41 916 zł0.497
Bez zmianBez zmianBez zmian57 224 zł100+0.1%39 097 zł81%-28 006 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne74 603 zł83-2.0%9720 zł89%-17 557 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian56 250 zł103-0.4%40 034 zł81%-28 933 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian60 176 zł92-0.7%34 939 zł83%-25 533 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja44 947 zł123+3.9%55 998 zł74%-38 268 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja48 033 zł110+1.9%53 727 zł77%-34 286 zł0.551
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja50 909 zł101+0.8%49 694 zł78%-31 868 zł0.558
RozwójDoinwestowanieRezygnacja42 322 zł128+3.9%59 707 zł72%-40 342 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja45 376 zł114+1.7%57 467 zł75%-36 407 zł0.575
OgraniczenieBez zmianBez zmian61 834 zł85-2.3%34 196 zł84%-23 021 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja39 182 zł141+6.0%62 037 zł69%-44 386 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian60 850 zł88-2.8%35 144 zł83%-23 960 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja51 036 zł96-0.4%51 544 zł78%-30 409 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne77 929 zł75-4.0%6067 zł94%-13 912 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja50 063 zł99-0.9%52 480 zł78%-31 335 zł0.602
RozwójOgraniczenieRezygnacja53 928 zł88-1.2%47 498 zł81%-27 962 zł0.604
Bez zmianOgraniczenieBez zmian63 050 zł78-2.8%32 944 zł85%-21 760 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne79 137 zł68-4.5%4815 zł95%-12 660 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja55 650 zł81-2.8%46 638 zł82%-25 420 zł0.647
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja54 666 zł84-3.3%47 586 zł81%-26 359 zł0.656
LikwidacjaBez zmianBez zmian66 363 zł70-4.8%29 384 zł87%-18 130 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja56 866 zł74-3.3%45 386 zł83%-24 159 zł0.672
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian67 569 zł63-5.2%28 144 zł88%-16 881 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja60 183 zł66-5.2%41 823 zł85%-20 524 zł0.724
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne83 592 zł53-6.8%0 zł97%-7853 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja61 388 zł59-5.7%40 582 zł86%-19 275 zł0.754
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian72 009 zł48-7.6%23 587 zł95%-12 090 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja65 832 zł44-8.1%36 030 zł91%-14 480 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 272 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.58 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.