HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat gostyński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy72 977 mieszkańcówdochody własne 7399 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.21% do 0.25%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.59% do 23.55%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne69 141 zł132+0.1%24 132 zł81%-33 857 zł0.290
●RozwójDoinwestowanieAktywne66 238 zł137+0.1%26 331 zł79%-36 056 zł0.316
●RozwójBez zmianAktywne72 034 zł119-1.9%20 161 zł82%-29 886 zł0.322
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne63 289 zł150+2.1%30 366 zł78%-40 091 zł0.335
Bez zmianDoinwestowanieAktywne69 097 zł123-2.1%22 446 zł81%-32 136 zł0.343
●Szeroki programOgraniczenieAktywne75 209 zł110-2.9%17 590 zł83%-27 315 zł0.346
Bez zmianBez zmianAktywne74 841 zł105-4.1%16 328 zł84%-26 026 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne73 879 zł108-4.5%17 239 zł83%-26 938 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne78 033 zł97-4.8%13 698 zł86%-23 423 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian56 612 zł127-0.7%45 340 zł77%-38 247 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian59 619 zł114-2.7%43 312 zł79%-34 233 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian53 838 zł132-0.7%49 367 zł76%-40 386 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian62 662 zł105-3.7%38 942 zł81%-31 727 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne79 547 zł90-6.4%11 207 zł87%-20 914 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne78 574 zł93-6.9%12 131 zł86%-21 839 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian56 810 zł118-2.9%47 371 zł78%-36 424 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian50 776 zł145+1.3%51 456 zł73%-44 463 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian62 539 zł100-4.8%41 374 zł81%-30 330 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne80 774 zł83-6.9%9931 zł88%-19 639 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian61 575 zł103-5.3%42 300 zł81%-31 245 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian65 599 zł92-5.6%36 991 zł82%-27 792 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja49 872 zł123-1.2%59 115 zł75%-40 799 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja52 947 zł110-3.2%56 960 zł77%-36 752 zł0.554
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja55 925 zł101-4.2%52 712 zł78%-34 273 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja47 162 zł128-1.2%63 019 zł73%-42 910 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja50 202 zł114-3.4%60 897 zł76%-38 916 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja44 032 zł141+0.8%65 235 zł70%-47 019 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian67 229 zł85-7.2%36 387 zł84%-25 237 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian66 253 zł88-7.7%37 325 zł83%-26 164 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne84 169 zł75-8.8%6183 zł93%-15 899 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja55 934 zł96-5.3%54 896 zł79%-32 818 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja54 970 zł99-5.8%55 822 zł78%-33 732 zł0.605
RozwójOgraniczenieRezygnacja58 931 zł88-6.1%50 634 zł81%-30 306 zł0.607
Bez zmianOgraniczenieBez zmian68 453 zł78-7.7%35 125 zł85%-23 964 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne85 385 zł68-9.2%4919 zł95%-14 635 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja60 628 zł81-7.7%49 905 zł81%-27 720 zł0.650
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja59 653 zł84-8.1%50 843 zł81%-28 646 zł0.659
LikwidacjaBez zmianBez zmian71 835 zł70-9.5%31 493 zł86%-20 239 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja61 853 zł74-8.1%48 643 zł82%-26 446 zł0.675
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian73 049 zł63-10.0%30 243 zł87%-18 978 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja65 238 zł66-10.0%45 006 zł85%-22 718 zł0.727
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne89 915 zł53-11.5%0 zł97%-9725 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja66 452 zł59-10.4%43 756 zł86%-21 456 zł0.757
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian77 564 zł48-12.2%25 615 zł94%-14 085 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja70 971 zł44-12.7%39 136 zł90%-16 558 zł0.851

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 274 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.98 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 58% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.