HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat koniński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy128 469 mieszkańcówdochody własne 8029 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.59% do 0.45%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.53% do 17.99%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne60 031 zł132+4.3%24 588 zł93%-15 098 zł0.297
●RozwójDoinwestowanieAktywne57 120 zł137+4.3%27 045 zł90%-17 554 zł0.323
●RozwójBez zmianAktywne63 088 zł119+2.2%20 690 zł96%-11 200 zł0.326
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne54 004 zł150+6.4%31 010 zł86%-21 520 zł0.344
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne60 140 zł123+2.0%23 234 zł94%-13 708 zł0.347
●Szeroki programOgraniczenieAktywne66 322 zł110+1.2%17 807 zł98%-8316 zł0.349
Bez zmianBez zmianAktywne66 051 zł105-0.0%16 936 zł98%-7418 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne65 114 zł108-0.5%17 819 zł98%-8302 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne69 303 zł97-0.8%13 994 zł99%-4504 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian47 800 zł127+3.4%41 531 zł86%-21 720 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian50 968 zł114+1.4%38 826 zł89%-17 760 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian54 070 zł105+0.4%34 884 zł92%-14 962 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian45 016 zł132+3.4%45 074 zł84%-24 097 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne70 944 zł90-2.5%11 614 zł100%-2105 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne69 996 zł93-3.0%12 511 zł99%-3003 zł0.492
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian48 146 zł118+1.2%42 406 zł86%-20 189 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian41 789 zł145+5.5%47 892 zł82%-28 124 zł0.497
Bez zmianBez zmianBez zmian54 042 zł100-0.8%36 221 zł93%-13 916 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne72 196 zł83-3.0%10 311 zł100%-803 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian53 103 zł103-1.3%37 119 zł92%-14 804 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian57 163 zł92-1.6%32 262 zł96%-11 088 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja41 192 zł123+2.9%52 240 zł83%-25 465 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja44 427 zł110+0.9%49 432 zł86%-21 463 zł0.551
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja47 466 zł101-0.1%45 588 zł88%-18 702 zł0.558
RozwójDoinwestowanieRezygnacja38 472 zł128+2.9%55 684 zł81%-27 803 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja41 669 zł114+0.7%52 915 zł84%-23 853 zł0.575
OgraniczenieBez zmianBez zmian58 917 zł85-3.3%31 024 zł97%-8624 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja35 177 zł141+5.0%58 558 zł78%-31 873 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian57 966 zł88-3.8%31 935 zł97%-9524 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja47 568 zł96-1.3%46 726 zł89%-17 576 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne75 747 zł75-4.9%6395 zł100%3105 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja46 630 zł99-1.8%47 624 zł88%-18 463 zł0.601
RozwójOgraniczenieRezygnacja50 627 zł88-2.1%42 863 zł92%-14 784 zł0.604
Bez zmianOgraniczenieBez zmian60 166 zł78-3.8%29 735 zł98%-7324 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne76 987 zł68-5.4%5105 zł100%4393 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja52 448 zł81-3.8%41 524 zł94%-12 278 zł0.647
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja51 497 zł84-4.2%42 435 zł93%-13 179 zł0.655
LikwidacjaBez zmianBez zmian63 703 zł70-5.7%25 927 zł99%-3433 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja53 697 zł74-4.2%40 235 zł96%-10 979 zł0.672
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian64 941 zł63-6.1%24 651 zł100%-2147 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja57 238 zł66-6.1%36 423 zł98%-7083 zł0.724
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne81 690 zł53-7.7%0 zł100%9490 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja58 476 zł59-6.6%35 147 zł99%-5797 zł0.754
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian69 628 zł48-8.5%19 797 zł100%2931 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja63 167 zł44-8.9%30 277 zł100%-714 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 285 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.93 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 22% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.