HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat gnieźnieński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy140 653 mieszkańcówdochody własne 7118 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.16% do 0.47%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.8% do 20.06%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne54 038 zł132+1.4%23 524 zł83%-25 856 zł0.303
●RozwójBez zmianAktywne57 015 zł119-0.6%19 677 zł86%-22 008 zł0.330
●RozwójDoinwestowanieAktywne51 319 zł137+1.4%25 738 zł81%-28 067 zł0.330
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne54 263 zł123-0.8%21 971 zł84%-24 269 zł0.351
●Szeroki programOgraniczenieAktywne59 979 zł110-1.6%17 124 zł87%-19 455 zł0.352
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne48 289 zł150+3.5%29 644 zł80%-31 975 zł0.353
Bez zmianBez zmianAktywne59 908 zł105-2.8%15 962 zł88%-18 267 zł0.396
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne58 933 zł108-3.3%16 888 zł87%-19 195 zł0.405
●RozwójOgraniczenieAktywne62 889 zł97-3.5%13 353 zł92%-15 684 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian43 148 zł127+0.6%40 095 zł78%-30 643 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian46 225 zł114-1.4%37 628 zł81%-26 749 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian49 071 zł105-2.4%33 837 zł83%-24 264 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian40 544 zł132+0.6%43 571 zł77%-32 792 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne64 506 zł90-5.2%10 962 zł94%-13 276 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian43 587 zł118-1.6%41 139 zł80%-28 947 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne63 519 zł93-5.7%11 901 zł93%-14 216 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian37 414 zł145+2.6%46 162 zł75%-36 746 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian49 218 zł100-3.5%35 252 zł84%-22 962 zł0.513
●Bez zmianOgraniczenieAktywne65 719 zł83-5.7%9701 zł96%-12 016 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian48 240 zł103-4.0%36 193 zł83%-23 892 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian52 081 zł92-4.3%31 446 zł86%-20 446 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja37 285 zł123+0.1%50 776 zł76%-33 383 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja40 423 zł110-1.9%48 209 zł79%-29 455 zł0.548
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja43 212 zł101-2.9%44 515 zł81%-26 999 zł0.555
RozwójDoinwestowanieRezygnacja34 738 zł128+0.1%54 156 zł75%-35 502 zł0.563
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja37 841 zł114-2.1%51 624 zł77%-31 623 zł0.572
OgraniczenieBez zmianBez zmian53 800 zł85-5.9%30 386 zł87%-17 989 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja31 547 zł141+2.1%56 781 zł72%-39 490 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja43 476 zł96-4.0%45 733 zł81%-25 634 zł0.587
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian52 811 zł88-6.4%31 340 zł86%-18 931 zł0.588
●LikwidacjaBez zmianAktywne69 022 zł75-7.5%6055 zł98%-8378 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja42 498 zł99-4.5%46 674 zł81%-26 563 zł0.598
RozwójOgraniczenieRezygnacja46 283 zł88-4.8%42 023 zł83%-23 147 zł0.600
Bez zmianOgraniczenieBez zmian55 011 zł78-6.4%29 140 zł89%-16 731 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne70 225 zł68-8.0%4806 zł98%-7129 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja48 061 zł81-6.4%40 863 zł85%-20 656 zł0.643
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja47 073 zł84-6.9%41 816 zł84%-21 598 zł0.652
LikwidacjaBez zmianBez zmian58 301 zł70-8.3%25 610 zł93%-13 107 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja49 273 zł74-6.9%39 616 zł86%-19 398 zł0.668
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian59 503 zł63-8.7%24 375 zł95%-11 861 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja52 566 zł66-8.7%36 083 zł90%-15 771 zł0.721
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne74 654 zł53-10.3%0 zł100%-2332 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja53 768 zł59-9.2%34 847 zł91%-14 524 zł0.751
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian63 917 zł48-11.0%19 828 zł98%-7080 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja58 186 zł44-11.5%30 295 zł96%-9738 zł0.846

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 272 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.04 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 51% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.