HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Kalisz

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy91 963 mieszkańcówdochody własne 10 535 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.75% do 0.3%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.33% do 23.55%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne94 015 zł132-7.1%30 142 zł79%-56 735 zł0.272
●RozwójDoinwestowanieAktywne90 315 zł137-7.1%32 895 zł77%-59 455 zł0.296
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne87 040 zł150-5.2%37 755 zł77%-64 344 zł0.308
●RozwójBez zmianAktywne97 210 zł119-9.0%25 363 zł80%-51 938 zł0.312
Bez zmianDoinwestowanieAktywne93 456 zł123-9.2%28 211 zł79%-54 742 zł0.331
●Szeroki programOgraniczenieAktywne101 486 zł110-9.9%21 891 zł81%-48 484 zł0.338
Bez zmianBez zmianAktywne100 276 zł105-11.0%20 768 zł81%-47 313 zł0.388
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne99 467 zł108-11.4%21 495 zł81%-48 042 zł0.394
●RozwójOgraniczenieAktywne104 581 zł97-11.7%17 210 zł83%-43 802 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian75 969 zł127-7.9%60 505 zł75%-63 136 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian79 323 zł114-9.7%58 441 zł77%-58 281 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian72 449 zł132-7.9%65 812 zł73%-65 774 zł0.473
Szeroki programOgraniczenieBez zmian83 412 zł105-10.6%52 435 zł78%-54 916 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne106 177 zł90-13.2%14 178 zł84%-40 739 zł0.483
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian69 015 zł145-6.0%68 031 zł71%-70 719 zł0.484
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne105 351 zł93-13.6%14 924 zł83%-41 487 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian75 747 zł118-9.9%63 822 zł76%-61 004 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne107 551 zł83-13.6%12 724 zł84%-39 287 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian82 546 zł100-11.7%56 647 zł78%-53 599 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian81 733 zł103-12.1%57 407 zł77%-54 332 zł0.528
RozwójOgraniczenieBez zmian86 666 zł92-12.4%50 619 zł79%-50 176 zł0.536
Szeroki programBez zmianRezygnacja66 149 zł123-8.3%80 373 zł72%-66 985 zł0.547
RozwójBez zmianRezygnacja69 599 zł110-10.2%78 266 zł74%-62 085 zł0.563
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja73 599 zł101-11.1%72 433 zł76%-58 757 zł0.568
RozwójDoinwestowanieRezygnacja62 719 zł128-8.3%85 529 zł70%-69 584 zł0.571
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja59 190 zł141-6.5%87 725 zł67%-74 575 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian88 424 zł85-13.9%50 353 zł80%-47 052 zł0.587
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja66 113 zł114-10.4%83 473 zł72%-64 771 zł0.587
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian87 595 zł88-14.3%51 131 zł80%-47 803 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne111 956 zł75-15.4%7730 zł86%-34 307 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja72 917 zł96-12.1%76 293 zł76%-57 359 zł0.607
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja72 105 zł99-12.6%77 052 zł76%-58 091 zł0.614
Bez zmianOgraniczenieBez zmian89 795 zł78-14.3%48 931 zł81%-45 603 zł0.616
RozwójOgraniczenieRezygnacja76 949 zł88-12.9%70 436 zł77%-53 972 zł0.617
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne113 315 zł68-15.8%6294 zł87%-32 872 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja78 800 zł81-14.3%69 992 zł78%-50 805 zł0.661
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja77 972 zł84-14.8%70 769 zł78%-51 555 zł0.668
LikwidacjaBez zmianBez zmian94 180 zł70-16.1%44 193 zł83%-40 645 zł0.673
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja80 172 zł74-14.8%68 569 zł79%-49 355 zł0.687
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian95 536 zł63-16.5%42 787 zł83%-39 214 zł0.706
LikwidacjaBez zmianRezygnacja84 563 zł66-16.5%63 826 zł81%-44 391 zł0.736
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne118 961 zł53-17.9%0 zł91%-26 593 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja85 919 zł59-16.9%62 420 zł81%-42 959 zł0.766
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian101 161 zł48-18.6%37 007 zł86%-32 960 zł0.807
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja91 550 zł44-19.0%56 655 zł84%-36 697 zł0.858

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 329 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.49 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 64% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.