HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dobrzyca

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7542 mieszkańcówdochody własne 8003 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.8% do 0.82%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.34% do 23.75%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka84 096 zł133-5.3%18 474 zł85%-31 289 zł0.244
●RozwójProgramPodwyżka88 400 zł121-7.2%13 783 zł88%-26 608 zł0.278
Szeroki programBez zmianPodwyżka81 123 zł124-7.7%25 485 zł85%-31 345 zł0.339
●Bez zmianProgramPodwyżka92 457 zł109-9.1%9348 zł92%-22 182 zł0.364
RozwójProgramBez zmian73 504 zł121-5.3%41 197 zł83%-33 094 zł0.374
●Szeroki programProgramBez zmian69 211 zł133-3.4%45 716 zł81%-37 760 zł0.390
RozwójBez zmianPodwyżka85 407 zł112-9.5%20 860 zł87%-26 687 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian77 550 zł109-7.2%36 930 zł85%-28 683 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka78 097 zł116-9.1%31 180 zł84%-32 868 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian66 687 zł124-5.8%52 294 zł81%-37 599 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian70 958 zł112-7.7%47 798 zł83%-32 957 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka96 727 zł96-11.1%4615 zł95%-17 461 zł0.484
RozwójProgramObniżka62 494 zł121-3.9%61 899 zł80%-37 878 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka89 444 zł100-11.3%16 490 zł91%-22 284 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka82 390 zł104-10.9%26 545 zł86%-28 199 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian81 805 zł96-9.3%32 408 zł88%-23 980 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka66 531 zł109-5.8%57 642 zł82%-33 478 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian63 932 zł116-7.2%57 536 zł80%-38 984 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian74 984 zł100-9.5%43 553 zł85%-28 568 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka58 210 zł133-2.0%66 410 zł77%-42 533 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka70 775 zł96-7.9%53 132 zł85%-28 789 zł0.539
RozwójWstrzymanieBez zmian68 212 zł104-9.1%53 030 zł82%-34 330 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka60 280 zł112-6.3%67 901 zł79%-37 580 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka56 017 zł124-4.4%72 388 zł77%-42 212 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka86 435 zł92-12.7%22 163 zł89%-23 784 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka64 296 zł100-8.1%63 667 zł82%-33 203 zł0.582
Głębokie cięcieProgramBez zmian85 962 zł83-11.3%28 183 zł93%-19 395 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka93 690 zł87-13.3%11 883 zł95%-17 589 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian79 215 zł87-11.5%39 058 zł88%-23 892 zł0.608
Bez zmianWstrzymanieBez zmian72 246 zł92-10.9%48 776 zł85%-29 931 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka53 463 zł116-5.8%77 272 zł77%-43 495 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka100 899 zł83-13.1%0 zł98%-12 857 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka74 922 zł83-10.0%49 058 zł88%-24 217 zł0.621
RozwójWstrzymanieObniżka57 735 zł104-7.7%72 775 zł79%-38 852 zł0.624
OgraniczenieBez zmianObniżka68 517 zł87-10.2%59 244 zł85%-28 540 zł0.646
Bez zmianWstrzymanieObniżka61 760 zł92-9.5%68 531 zł81%-34 464 zł0.664
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka90 693 zł79-14.6%17 585 zł95%-19 074 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian76 489 zł79-12.9%44 268 zł87%-25 240 zł0.700
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian83 350 zł74-13.6%35 019 zł93%-19 332 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka97 839 zł74-15.3%7642 zł98%-13 011 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka65 991 zł79-11.5%64 036 zł84%-29 787 zł0.735
Głębokie cięcieBez zmianObniżka72 641 zł74-12.2%55 294 zł87%-23 993 zł0.736
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian80 634 zł66-14.9%40 147 zł92%-20 666 zł0.809
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka94 853 zł66-16.6%13 251 zł97%-14 483 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka70 126 zł66-13.6%60 065 zł86%-25 227 zł0.827

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 336 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.56 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 46% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.