HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Chocz

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4342 mieszkańcówdochody własne 9403 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.25% do 1.22%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-14.73% do 44.42%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka260 492 zł133-5.5%21 592 zł71%-92 226 zł0.185
●RozwójProgramPodwyżka265 169 zł121-7.3%16 447 zł73%-87 081 zł0.251
Szeroki programBez zmianPodwyżka252 352 zł124-7.8%52 400 zł71%-90 946 zł0.302
●Szeroki programProgramBez zmian230 195 zł133-3.5%122 408 zł69%-95 106 zł0.343
RozwójProgramBez zmian234 858 zł121-5.5%117 484 zł71%-89 979 zł0.349
●Bez zmianProgramPodwyżka269 590 zł109-9.2%11 566 zł74%-82 200 zł0.355
RozwójBez zmianPodwyżka257 005 zł112-9.6%47 488 zł72%-85 828 zł0.381
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka246 114 zł116-9.2%73 309 zł71%-91 919 zł0.390
Bez zmianProgramBez zmian239 266 zł109-7.3%112 821 zł71%-85 117 zł0.402
Szeroki programBez zmianBez zmian222 906 zł124-5.9%152 608 zł68%-93 713 zł0.424
RozwójBez zmianBez zmian227 545 zł112-7.8%147 711 zł71%-88 613 zł0.459
RozwójWstrzymaniePodwyżka250 777 zł104-11.0%68 385 zł72%-86 787 zł0.474
RozwójProgramObniżka212 362 zł121-4.0%194 178 zł68%-92 121 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka274 297 zł96-11.2%6295 zł75%-76 929 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka261 402 zł100-11.5%42 837 zł74%-80 975 zł0.483
OgraniczenieProgramBez zmian243 956 zł96-9.4%108 071 zł73%-79 869 zł0.494
●Szeroki programProgramObniżka207 709 zł133-2.1%199 091 zł67%-97 235 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian217 176 zł116-7.3%171 928 zł68%-94 605 zł0.498
Bez zmianProgramObniżka216 759 zł109-5.9%189 816 zł70%-87 272 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian231 928 zł100-9.6%143 176 zł71%-83 777 zł0.526
RozwójWstrzymanieBez zmian221 825 zł104-9.2%167 020 zł70%-89 492 zł0.546
Szeroki programBez zmianObniżka201 053 zł124-4.5%227 282 zł67%-95 757 zł0.554
OgraniczenieProgramObniżka221 436 zł96-8.0%185 346 zł71%-82 041 zł0.562
RozwójBez zmianObniżka205 681 zł112-6.4%222 620 zł68%-90 671 zł0.566
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka255 185 zł92-12.8%63 723 zł73%-81 920 zł0.575
OgraniczenieBez zmianPodwyżka266 082 zł87-13.4%37 853 zł74%-75 734 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian248 531 zł83-11.5%103 696 zł74%-74 760 zł0.606
Bez zmianBez zmianObniżka210 055 zł100-8.3%218 418 zł70%-85 849 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka195 703 zł116-5.9%245 411 zł66%-96 591 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka278 889 zł83-13.2%1257 zł76%-71 799 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian226 219 zł92-11.0%162 495 zł71%-84 643 zł0.619
OgraniczenieBez zmianBez zmian236 590 zł87-11.6%138 719 zł73%-78 560 zł0.621
RozwójWstrzymanieObniżka200 342 zł104-7.8%240 753 zł67%-91 492 zł0.641
Głębokie cięcieProgramObniżka225 999 zł83-10.1%180 982 zł72%-76 948 zł0.649
OgraniczenieBez zmianObniżka214 704 zł87-10.3%213 973 zł71%-80 648 zł0.679
Bez zmianWstrzymanieObniżka204 725 zł92-9.6%236 541 zł69%-86 656 zł0.692
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka259 878 zł79-14.7%58 740 zł74%-76 662 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian230 895 zł79-13.0%158 025 zł72%-79 408 zł0.716
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian241 138 zł74-13.7%134 368 zł74%-73 481 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka270 647 zł74-15.4%33 367 zł76%-70 634 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka209 387 zł79-11.6%232 084 zł71%-81 438 zł0.769
Głębokie cięcieBez zmianObniżka219 240 zł74-12.3%209 634 zł72%-75 585 zł0.771
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka264 455 zł66-16.7%54 256 zł75%-71 545 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian235 455 zł66-15.0%153 662 zł74%-74 314 zł0.827
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka213 935 zł66-13.7%227 733 zł71%-76 360 zł0.864

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 368 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.67 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 87% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.