HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat pleszewski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy60 871 mieszkańcówdochody własne 7271 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.14% do 0.29%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.83% do 24.87%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne71 499 zł132+0.6%23 976 zł79%-37 657 zł0.289
●RozwójDoinwestowanieAktywne68 601 zł137+0.6%26 112 zł78%-39 793 zł0.315
●RozwójBez zmianAktywne74 352 zł119-1.4%19 996 zł80%-33 677 zł0.321
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne65 695 zł150+2.6%30 155 zł75%-43 836 zł0.333
Bez zmianDoinwestowanieAktywne71 421 zł123-1.6%22 216 zł79%-35 863 zł0.341
●Szeroki programOgraniczenieAktywne77 510 zł110-2.4%17 502 zł82%-31 183 zł0.345
Bez zmianBez zmianAktywne77 120 zł105-3.5%16 151 zł82%-29 806 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne76 151 zł108-4.0%17 069 zł82%-30 725 zł0.400
●RozwójOgraniczenieAktywne80 294 zł97-4.3%13 600 zł83%-27 281 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian58 907 zł127-0.2%46 421 zł75%-41 536 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian61 873 zł114-2.2%44 579 zł77%-37 517 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian56 137 zł132-0.2%50 583 zł74%-43 617 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian64 898 zł105-3.1%40 087 zł79%-35 084 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne81 776 zł90-5.9%11 089 zł85%-24 752 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne80 797 zł93-6.4%12 020 zł84%-25 684 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian59 070 zł118-2.4%48 770 zł76%-39 650 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian53 117 zł145+1.8%52 486 zł71%-47 697 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian64 754 zł100-4.3%42 822 zł79%-33 608 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne82 997 zł83-6.4%9820 zł85%-23 484 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian63 784 zł103-4.8%43 755 zł79%-34 530 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian67 797 zł92-5.1%38 320 zł81%-31 142 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja52 140 zł123-0.7%61 051 zł72%-43 812 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja55 174 zł110-2.7%59 075 zł75%-39 763 zł0.554
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja58 135 zł101-3.6%54 712 zł77%-37 354 zł0.561
RozwójDoinwestowanieRezygnacja49 435 zł128-0.7%65 083 zł71%-45 867 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja52 435 zł114-2.9%63 137 zł74%-41 870 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja46 346 zł141+1.3%67 119 zł68%-49 977 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian69 395 zł85-6.7%37 890 zł82%-28 573 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian68 413 zł88-7.2%38 835 zł81%-29 507 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne86 350 zł75-8.3%6121 zł88%-19 793 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja58 123 zł96-4.8%57 186 zł77%-35 825 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja57 153 zł99-5.3%58 119 zł77%-36 746 zł0.605
RozwójOgraniczenieRezygnacja61 102 zł88-5.5%52 811 zł79%-33 383 zł0.607
Bez zmianOgraniczenieBez zmian70 613 zł78-7.2%36 635 zł82%-27 307 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne87 560 zł68-8.7%4864 zł89%-18 537 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja62 767 zł81-7.2%52 249 zł80%-30 785 zł0.651
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja61 786 zł84-7.6%53 194 zł79%-31 718 zł0.660
LikwidacjaBez zmianBez zmian73 953 zł70-9.0%33 048 zł85%-23 631 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja63 986 zł74-7.6%50 994 zł81%-29 518 zł0.676
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian75 161 zł63-9.5%31 805 zł85%-22 377 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja67 329 zł66-9.5%47 404 zł83%-25 839 zł0.728
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne92 044 zł53-11.0%0 zł95%-13 681 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja68 538 zł59-9.9%46 160 zł83%-24 584 zł0.757
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian79 631 zł48-11.7%27 239 zł89%-17 538 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja73 011 zł44-12.2%41 609 zł86%-19 741 zł0.851

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 272 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.58 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.