HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Czajków

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2432 mieszkańcówdochody własne 12 512 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.96% do 0.54%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-9.36% do 40.88%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka322 016 zł133+2.3%24 083 zł79%-87 303 zł0.180
●RozwójProgramPodwyżka327 430 zł121+0.3%18 176 zł79%-81 396 zł0.249
Szeroki programBez zmianPodwyżka311 473 zł124-0.2%59 384 zł79%-86 724 zł0.299
●Szeroki programProgramBez zmian283 942 zł133+4.3%136 709 zł76%-93 168 zł0.338
RozwójProgramBez zmian289 339 zł121+2.3%130 947 zł78%-87 282 zł0.347
●Bez zmianProgramPodwyżka332 571 zł109-1.7%12 553 zł80%-75 773 zł0.354
RozwójBez zmianPodwyżka316 855 zł112-2.2%53 640 zł79%-80 854 zł0.380
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka303 497 zł116-1.7%82 663 zł78%-88 428 zł0.388
Bez zmianProgramBez zmian294 463 zł109+0.3%125 467 zł79%-81 679 zł0.401
Szeroki programBez zmianBez zmian274 477 zł124+1.8%169 976 zł75%-92 382 zł0.422
RozwójBez zmianBez zmian279 841 zł112-0.2%164 252 zł77%-86 533 zł0.459
RozwójWstrzymaniePodwyżka308 891 zł104-3.7%76 905 zł79%-82 542 zł0.474
RozwójProgramObniżka261 090 zł121+3.8%215 535 zł74%-91 624 zł0.478
●OgraniczenieProgramPodwyżka338 137 zł96-3.9%6410 zł81%-69 621 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka321 964 zł100-4.2%48 177 zł80%-75 267 zł0.482
●Szeroki programProgramObniżka255 706 zł133+5.9%221 283 zł73%-97 496 zł0.491
OgraniczenieProgramBez zmian300 007 zł96-1.9%119 568 zł79%-75 553 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian267 146 zł116+0.3%191 472 zł74%-93 950 zł0.497
Bez zmianProgramObniżka266 202 zł109+1.8%210 069 zł76%-86 037 zł0.503
Bez zmianBez zmianBez zmian284 933 zł100-2.2%158 807 zł79%-80 966 zł0.527
RozwójWstrzymanieBez zmian272 524 zł104-1.7%185 733 zł76%-88 085 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka247 045 zł124+3.3%252 298 zł73%-96 558 zł0.553
OgraniczenieProgramObniżka271 730 zł96-0.4%204 780 zł78%-79 930 zł0.563
RozwójBez zmianObniżka252 396 zł112+1.3%246 587 zł74%-90 724 zł0.567
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka314 013 zł92-5.6%71 427 zł80%-76 939 zł0.576
OgraniczenieBez zmianPodwyżka327 492 zł87-6.3%42 221 zł81%-69 158 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian305 404 zł83-4.2%114 475 zł80%-69 600 zł0.607
Bez zmianBez zmianObniżka257 475 zł100-0.7%241 489 zł76%-85 172 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka240 194 zł116+1.8%272 458 zł72%-98 025 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka343 555 zł83-6.1%563 zł82%-63 643 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian277 628 zł92-3.7%180 274 zł78%-82 503 zł0.620
OgraniczenieBez zmianBez zmian290 441 zł87-4.4%153 361 zł79%-74 883 zł0.623
RozwójWstrzymanieObniżka245 559 zł104-0.2%266 734 zł73%-92 176 zł0.643
Głębokie cięcieProgramObniżka277 112 zł83-2.7%199 700 zł79%-73 995 zł0.651
OgraniczenieBez zmianObniżka262 967 zł87-2.9%236 310 zł78%-79 107 zł0.682
Bez zmianWstrzymanieObniżka250 651 zł92-2.2%261 571 zł75%-86 609 zł0.695
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka319 558 zł79-7.7%65 453 zł81%-70 810 zł0.696
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian283 152 zł79-5.8%174 767 zł79%-76 400 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka332 874 zł74-8.4%36 847 zł82%-63 220 zł0.734
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian295 801 zł74-6.5%148 300 zł80%-68 970 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka256 158 zł79-4.4%256 377 zł77%-80 525 zł0.773
Głębokie cięcieBez zmianObniżka268 312 zł74-5.1%231 263 zł79%-73 212 zł0.774
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka324 955 zł66-9.8%60 027 zł82%-64 854 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian288 528 zł66-7.9%169 692 zł80%-70 468 zł0.829
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka261 519 zł66-6.5%251 317 zł79%-74 612 zł0.868

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 431 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.12 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 64% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.