HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat ostrzeszowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy54 319 mieszkańcówdochody własne 8269 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.67% do 0.23%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.81% do 25.26%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne93 751 zł132+2.7%25 288 zł83%-31 570 zł0.272
●RozwójDoinwestowanieAktywne90 502 zł137+2.7%27 650 zł82%-33 890 zł0.297
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne87 634 zł150+4.8%31 810 zł81%-38 031 zł0.310
●RozwójBez zmianAktywne96 558 zł119+0.7%21 198 zł85%-27 504 zł0.311
Bez zmianDoinwestowanieAktywne93 273 zł123+0.5%23 651 zł85%-29 875 zł0.331
●Szeroki programOgraniczenieAktywne100 154 zł110-0.3%18 383 zł87%-24 745 zł0.338
Bez zmianBez zmianAktywne99 270 zł105-1.5%17 257 zł88%-23 555 zł0.387
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne98 346 zł108-2.0%18 126 zł87%-24 433 zł0.394
●RozwójOgraniczenieAktywne102 884 zł97-2.3%14 380 zł90%-20 766 zł0.419
Szeroki programBez zmianBez zmian78 269 zł127+1.9%51 863 zł80%-36 924 zł0.447
RozwójBez zmianBez zmian81 213 zł114-0.1%50 176 zł82%-32 783 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian75 173 zł132+1.9%56 523 zł79%-39 217 zł0.473
Szeroki programOgraniczenieBez zmian84 650 zł105-1.1%45 091 zł83%-30 043 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne104 259 zł90-3.9%11 828 zł93%-18 207 zł0.483
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian72 168 zł145+4.0%58 278 zł78%-43 427 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne103 322 zł93-4.4%12 712 zł91%-19 100 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian78 081 zł118-0.3%54 867 zł81%-35 130 zł0.492
●Bez zmianOgraniczenieAktywne105 522 zł83-4.4%10 512 zł94%-16 900 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian84 063 zł100-2.3%48 585 zł84%-28 763 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian83 135 zł103-2.8%49 469 zł83%-29 637 zł0.528
RozwójOgraniczenieBez zmian87 518 zł92-3.1%43 489 zł85%-25 990 zł0.536
Szeroki programBez zmianRezygnacja69 938 zł123+1.4%69 019 zł78%-40 057 zł0.545
RozwójBez zmianRezygnacja72 965 zł110-0.6%67 177 zł80%-35 878 zł0.562
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja76 325 zł101-1.6%62 241 zł81%-33 171 zł0.567
RozwójDoinwestowanieRezygnacja66 921 zł128+1.4%73 528 zł78%-42 316 zł0.571
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja63 834 zł141+3.4%75 438 zł75%-46 565 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja69 910 zł114-0.8%71 719 zł79%-38 193 zł0.586
OgraniczenieBez zmianBez zmian89 034 zł85-4.7%43 280 zł86%-23 365 zł0.586
●LikwidacjaBez zmianAktywne109 155 zł75-6.3%6507 zł96%-12 964 zł0.594
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian88 094 zł88-5.2%44 179 zł86%-24 253 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja75 895 zł96-2.8%65 432 zł82%-31 821 zł0.605
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja74 969 zł99-3.3%66 316 zł81%-32 694 zł0.614
Bez zmianOgraniczenieBez zmian90 294 zł78-5.2%41 979 zł87%-22 053 zł0.615
RozwójOgraniczenieRezygnacja79 274 zł88-3.5%60 484 zł83%-29 079 zł0.616
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne110 406 zł68-6.8%5205 zł96%-11 670 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja80 871 zł81-5.2%60 123 zł85%-26 418 zł0.660
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja79 932 zł84-5.7%61 021 zł84%-27 305 zł0.668
LikwidacjaBez zmianBez zmian93 912 zł70-7.1%38 079 zł91%-18 088 zł0.673
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja82 132 zł74-5.7%58 821 zł85%-25 105 zł0.685
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian95 160 zł63-7.5%36 791 zł93%-16 797 zł0.706
LikwidacjaBez zmianRezygnacja85 753 zł66-7.5%54 917 zł87%-21 121 zł0.736
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne115 200 zł53-9.1%0 zł99%-6542 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja87 002 zł59-8.0%53 628 zł89%-19 821 zł0.765
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian99 937 zł48-9.8%31 899 zł96%-11 687 zł0.807
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja91 783 zł44-10.3%48 751 zł95%-14 640 zł0.858

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 284 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.07 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 50% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.