HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat krotoszyński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy74 463 mieszkańcówdochody własne 7108 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.06% do 0.13%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.24% do 25.6%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne69 322 zł132+0.2%23 775 zł76%-41 535 zł0.291
●RozwójDoinwestowanieAktywne66 469 zł137+0.2%25 842 zł75%-43 602 zł0.317
●RozwójBez zmianAktywne72 170 zł119-1.8%19 790 zł78%-37 550 zł0.322
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne63 569 zł150+2.2%29 887 zł72%-47 647 zł0.336
Bez zmianDoinwestowanieAktywne69 285 zł123-2.0%21 939 zł77%-39 667 zł0.343
●Szeroki programOgraniczenieAktywne75 268 zł110-2.7%17 383 zł79%-35 144 zł0.346
Bez zmianBez zmianAktywne74 935 zł105-3.9%15 937 zł79%-33 673 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne73 959 zł108-4.4%16 865 zł79%-34 601 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne78 049 zł97-4.7%13 475 zł81%-31 235 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian57 080 zł127-0.6%46 609 zł72%-44 865 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian60 038 zł114-2.5%44 858 zł75%-40 847 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian54 352 zł132-0.6%50 809 zł70%-46 882 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian63 007 zł105-3.5%40 344 zł76%-38 494 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne79 537 zł90-6.3%10 946 zł82%-28 690 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne78 551 zł93-6.8%11 885 zł82%-29 630 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian57 278 zł118-2.7%49 086 zł73%-42 914 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian51 341 zł145+1.4%52 618 zł68%-50 960 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian62 914 zł100-4.7%43 191 zł77%-36 935 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne80 751 zł83-6.8%9685 zł82%-27 430 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian61 936 zł103-5.2%44 133 zł76%-37 866 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian65 899 zł92-5.4%38 668 zł79%-34 552 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja50 503 zł123-1.1%61 524 zł69%-46 843 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja53 529 zł110-3.0%59 638 zł71%-42 797 zł0.553
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja56 435 zł101-4.0%55 255 zł74%-40 467 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja47 839 zł128-1.1%65 592 zł68%-48 837 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja50 830 zł114-3.2%63 735 zł70%-44 842 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja44 761 zł141+0.9%67 537 zł66%-52 942 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian67 500 zł85-7.0%38 318 zł79%-31 970 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian66 512 zł88-7.5%39 271 zł79%-32 913 zł0.590
Bez zmianBez zmianRezygnacja56 470 zł96-5.2%57 837 zł75%-38 859 zł0.594
●LikwidacjaBez zmianAktywne84 058 zł75-8.6%6047 zł85%-23 799 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja55 493 zł99-5.6%58 778 zł74%-39 790 zł0.604
RozwójOgraniczenieRezygnacja59 394 zł88-5.9%53 443 zł77%-36 498 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian68 712 zł78-7.5%37 071 zł79%-30 713 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne85 261 zł68-9.1%4798 zł85%-22 551 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja61 060 zł81-7.5%52 960 zł78%-33 890 zł0.650
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja60 072 zł84-8.0%53 912 zł77%-34 832 zł0.659
LikwidacjaBez zmianBez zmian72 006 zł70-9.4%33 534 zł82%-27 096 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja62 272 zł74-8.0%51 712 zł79%-32 632 zł0.675
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian73 207 zł63-9.8%32 298 zł82%-25 850 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja65 569 zł66-9.8%48 171 zł80%-29 011 zł0.727
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne89 694 zł53-11.4%0 zł88%-17 760 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja66 771 zł59-10.3%46 935 zł81%-27 765 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian77 626 zł48-12.1%27 794 zł85%-21 077 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja71 193 zł44-12.5%42 450 zł83%-22 987 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 269 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.88 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 71% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.